Log in

No account? Create an account
Tərəqqipərvər. İlqar Məmmədovun bloqu, Est. 2006
Adam kimi inqilab, insan simalı dövlət.
Ən yeni yazılar 
To the 1291st Meeting
(05 and 12 July 2017) of the
Committee of Ministers
Council of Europe

Dear members of the Committee,
In my previous letter which had reached you on 2 March 2017, I had written of the authorities’ custom of using the three months between your Human Rights Meetings for an each-time-new dirty provocation with the aim of compelling me into submission.
As you may recall from the letter, in the year’s first quarter they had terrorized my wife.
This new message I will start with a stern picture of the second quarter and then move to the general question of the worth of the Council of Europe protections against politically motivated imprisonment in a member state.
Part I
This part is confidential, not for publication. It will reach only the committee and involved international organizations.

Part II
Probably the Council of Europe is not aware yet that 4 October 2017 will mark a turning point in the already strenuous debate on the meaning fullness of Azerbaijan’s membership in the Council of Europe. Let us see below why it will do so.
In our country any prisoner convicted for a serious crime may be effectively released for good behavior having served 2/3 of the sentence. Indeed, absolute majority of prisoners leave their cells 1 – 2.5 years before what the local jargon calls “a calendar”. The 1 – 2.5 years is the de facto policy minimum with which the law on probation release is generally applied. Those who behave bad serve the calendar.
Azerbaijan’s prisons are full of political residents-fresh and old. Among old ones my case has drawn quite a lot of public attention, not least because the European Court of Human Rights and US government’s observers of my trial had called my imprisonment “politically motivated”.
Yet, all efforts to release me on that grounds have failed. In three months that is on 4 October 2017 I will reach the 2/3 of my 7 years sentence. That would entitle me to a de facto release (but will not guarantee it).
If I get released after that date upon stronger Council of Europe pressure, and if subsequently one brings together all these facts to build a logical equation, then it will appear that Azerbaijan’s membership in the Council of Europe equaled only a good behavior even if a political prisoner never stopped his/her political fight from behind bars, i.e. behaved not really “good”.
Was that the intended advantage of our accession to the Council? This is a good (in fact terrible) question to be answered by the June 2017 sessions of the PACE.

Part III. Conclusions
The conclusions below are based on the facts and thoughts reflected in all my letters to the Committee of Ministers and the Council of Europe officials in the past four – and – a – half years, i.e. not only on this one.
1. The authorities will continue attempting new provocations against me, my family, and my supporters every time when the Committee of Ministers postpones punitive action against them for another three months period;
2. In fact, the 11 quarterly postponements by the Committee of Ministers since December 2014 the authorities do perceive as an invitation to exert such a pressure on me which, they believe, would demoralize me into surrender and thus take the burden of the case off the Council of Europe shoulders.
3. I will not surrender, even if some people at the Council of Europe really wanted that to happen;
4. The Council of Europe will suffer a serious reputational blow if I am not released before 4 October 2017 (i.e. before the 2/3 of my sentence which entitle me to an actual probation release anyway), because the Council’s protections against politically motivated imprisonment will proved to be dysfunctional; and
5. My release any time after the 4th of October will make crucially important a fundamental re-design of the Council of Europe protections – at the level of the Convention, of organizational structure, and of personnel.

Part IV. Requests
As the Committee of Ministers had decided in June 2016 to review my case not on quarterly basis but at its every meeting and because its 11th quarterly decision in June 2017 has desparately referred to the June 2017 session of Azerbaijani parliament as the last deferred opportunity for the legislative changes “necessary” for my immediate and unconditional release ( all other expectations which had been textualized in the 10 previous decisions since December 2014 did not work or, better to say, worked for the authorities willing to keep me behind bars):
1. Please activate Article 46.4 of the Convention at the 1291st meeting of the Committee of Ministers on 5 or 12 July 2017, i.e. before departing to the 4th summer vacation since the ECtHR judgment on my case, and
2. Apply other effective sanctions against the Azerbaijani authorities right at the same meeting of the Committee of Minister as well as at the PACE session of 26-30 June 2017. If I am not released by then.
Sincerely yours,

Ilgar Mammadov

c.c. Mr. Thorbjorn Jagland, Secretary General, CoE.
    Mr. Pedro Agramunt, President, PACE.
    Human Rights Watch
    Amnesty International
    Freedom House
    US Embassy Baku, Azerbaijan
    EU Mission, Baku, Azerbaijan
29-05-2017 13:43 - Not an American deal
Last week Elin Suleymanov, Azerbaijan’s Ambassador to the US, published an article whereby he basically proposed the US to forget about America’s long-term policy of a democracy flagship in exchange for the 10 new Boeings worth of US $1b purchased by Azerbaijan’s Silk Way Airlines. He included in the “package” some other material benefits provided to the US economy by the regime of  Mr. Aliyev. Until now I thought that we buy American goods because they are good and we actually need them. In this regard I recall again one of the first books I had read here in prison back in 2013. “Why Nations Fail” by James A. Robinson and Daron Acemoglu described how the Medieval Silk Way brought deadly plague to Europe in 14th century: infections fleas travelled on the rats which had populated huge caravans. Corruption is the plague of the 21st century. I am sure the Boeings will carry sound ideas, not in infectios bad habits.
Azerbaijan’s nominally ruling party (YAP) has been trying for a long time to join the European People’s Party (EPP). If it gets the accession, our dynastic absolutism will be able to benefit even to a greater scale from the country’s undeserved membership in the Council of Europe. I have just learned from some thoughtful EPP people that the YAP may be accepted on the condition of my release in line with the 10 quarterly decision of the CoE Committee of Ministers, which the authorities have ignored so far. I recommend the EPP to keep its own name clean. The bargain is not fair. The government must simply fulfill its membership obligations. It should not seek benefits in exchange for releasing an illegally jailed presidential candidate or any other political prisoners.

Южный Газовый Каземат

Вскользь и сдержанно, уважая память покойного южноафриканского руководителя, печать все же напоминает всем нам о теплоте отношений Нельсона Манделы с такими негодяями как Каддафи и Фидель Кастро, так же, как и о его отказе защищать китайских инакомыслящих.

“Учетная книга” такого рода обстоятельств ведется со справедливым намерением пригласить людей к критическому осмыслению любой иконизированной личности с тем, чтобы уравновесить ее место в истории.

Однако, в итоге, большинство читателей просто перемещает идола в своем сознании на ступеньку-другую ниже, вместо того, чтобы ставить вопросы о причинах обнаруженного противоречия. В случае с Манделой важно знать, что вышеуказанные людодеры по той или и иной причине поддержали борьбу Африканского Национального Конгресса против апартеида, тогда как некоторые из сложившихся демократий предпочли в свое время всепрощать бесчеловечный уклад южноафриканскому государству из соображений, связанных с алмазной, нефтяной, другими отраслями промышленности, а в особенности, по причине противостояния в холодной войне.

После всего каких-то четырех лет в тюрьме, пусть по вымышленному обвинению и политически обусловленному приговору, мне очень и очень далеко до Манделы в смысле олицетворения борьбы общемирового значения. Республиканство в стране, где решающее внешнее содействие наследованию неограниченной власти от отца к сыну обмануло надежды миллионов людей с 2003 года, совсем не тянет на предмет такого же уровня как борьба против притеснения по цвету кожи. Но я могу лучше многих видеть и объяснить порочное международное отношение, помогающее содержать демократов в тюрьмах “смышленых автократов”, обхаживаемых силами прошлого в современных нам демократиях.

В этой статье для зарубежного читателя я сосредоточу внимание только на одном измерении сражения, в котором мы участвуем тут в Азербайджане – сражения между нашими демократическими устремлениями, сопереживание которым для кого-то в мире стало большей частью обрядом, и попыткой построить действительную монархию при мощной и всесторонней поддержке корыстных иностранных кругов.

Точнее, это рассказ об отрицательном влиянии Южного газового коридора (ЮГК) на положение политзаключенных на моем личном примере. Но прежде чем приступим к разговору, читатель должен знать, что такое ЮГК и почему мое освобождение крайне необходимо для духа наших демократических сил (представители Совета Европы утверждают, что оно в определяющей степени важно для всей архитектуры защиты в рамках Европейской Конвенции по правам человека, но за этими словами не следует наказания нарушителя конвенции).

Что такое Южный газовый коридор?

ЮГК – это начинание стоимостью 43 миллиарда долларов США по добыче и перекачке с 2018 года 16 миллиардов кубометров газа ежегодно с месторождения Шахдениз (Стадия 2) в Азербайджане на европейский и турецкий рынки. Евросоюз, Турция и США очень хотят подсоединить TANAP/TAP– трубопроводную составляющую дела – к Туркменистану, чтобы добавить еще 20-30 миллиардов кубометров туркменского газа к замыслу.

ЮГК – вещь двойного назначения. Во-первых, при полном успехе он обеспечит 8-10 % всего европейского ввоза природного газа, таким образом ослабив зависимость Союза от России. Во-вторых, он станет еще одним гнездом геополитического доступа (русские употребляют здесь слово позлее –“проникновения”) Запада в Среднюю Азию.

Как он поспособствовал росту притеснений?

Любая рассудительная демократическая власть в Баку без излишних прений выбрала бы ЮГК, чтобы затем повернуться лицом к вопросам по-настоящему важным для устойчивого хозяйственного развития страны. Доход, порожденный газовый сделкой, не рассматривался бы в качестве жизненно важного для общества в сравнении с возможностями, которые существовали бы в экономике менее монополизированной и более опирающейся на состязательность.

Но с тех самых пор как русский правительственный самолет забрал его еле живого отца из турецкой больницы и доставил к лучшим американским врачам в Кливлинде для сглаживания хода наследования власти, абсолютный правитель Азербайджана Ильхам Алиев повадился сначала

сговариваться с великими державами, а затем и для удержания монопольной хватки на шее и без того отсталой экономики (продающей нефть и газ и ввозящей все прочее).

На этот раз он пытается представить очевидно разумный ЮГК как свой щедрый и милостивый подарок Западу с тем, чтобы тот прекратил, наконец, и разговоры о правах человека и демократии применительно к Азербайджану. В какое то мгновение он даже рассматривал возможность одностороннего покрытия всех расходов по трубе нашей страной.

В 2013 году Алиев начал невиданного размаха наступление на гражданское общество. Его целью было показать всю серьезность его намерения выстроить энергетическое сотрудничество с Западом с точки его личной свежеобнаруженной “важности”.

Попытка Запада ответит учреждениями

Это перетягивание каната еще продолжалось, как вдруг из-за падения цен на нефть Азербайджан стал остро нуждаться в деньгах и уже не может оплатить свою долю в строительстве трубопроводов и в других частях предприятия без займов от четырех ведущих международных финансовых учреждений – Европейского Банка Реконструкции и Развития (ЕБРР), Европейского Инвестиционного Банка (ЕИБ), Всемирного Банка Развития и Азиатского Банка Развития (АБР).

В 2016 году эти банки заявили, что их поддержка зависит от соответствия Азербайджана Инициативе Прозрачности Добывающей Отрасли (ИПДО). Например, в сентябре Рикардо Пулити, директор ЕБРР по энергетике и природным богатствам, назвал ожидавшееся тогда возобновление членства Азербайджана в ИПДО “главным обстоятельством”, влияющим на возможность утверждения заимствований для TANAP/TAP. Совместно с ЕИБ банк подумывает покрыть 2,1 миллиарда из общей стоимости TANAP в 8,6 миллиарда долларов. Общие затраты на TAP составят 6,2 миллиарда.

В конце лета – начале осени Файненшл Таймс напечатала несколько статей о привязке тех самых заимствований к ИПДО.

Что Такое Инициатива Прозрачности Добывающей Отрасли?

ИПДО – это всемирный совместный почин правительств, добывающих отраслей, а также подразделений местного и международного гражданского общество, нацеленный, кроме прочего, на перепроверку показателей объема полезных ископаемых, добытых главным образом международными корпорациями, и того, какая часть дохода последних была уплачена ими стране-хозяйке богатств. В этом смысле, ее задача – защитить транснациональный бизнес от возможных в будущем обвинений и исков. В том, что они разграбили то или иное развивающееся государство (например, поддерживая недружественное по отношению к гражданскому обществу и основополагающим свободам политическое устройство).

В Апреле 2015 года, по причине невиданно крутых мер, предпринятых против гражданского общества на протяжении 2013-2014 годов, правление ИПДО понизило место Азербайджана в Инициативе с “члена” до “кандидата”. Этот шаг – наряду с упавшими ценами на нефть - усложнил дела ЮГК. Международные финансовые учреждения не хотят, чтобы их имя связывалось с дурной славой осуществления энергетических проектов в стране, где и без того раздробленные свободы начинают еще и разлагаться.

Поэтому, в 2016 году несколько правительств, главным образом США оказали политический нажим на Азербайджан. Это привело к крохотному отступлению диктатуры. Некоторые заинтересованные группы – из среды как громадин отрасли, так и западных правительств – немедленно попытались продать Правлению ИПДО это как некоторое улучшение.

Правление собралось 25 октября, чтобы рассмотреть дела Азербайджана. Накануне встречи я обратился к Правлению с письмом.

Почему моему голосу вняли?

Меня послушали в основном потому, что с 2007 года вплоть до ареста я входил в глобальный Консультативный Совет того, что сейчас называется Институтом управления естественных ресурсов (Natural Resource Governance Institute) – краеугольного камня Инициативы со страны международного гражданского общества.

Наряду с моим положением в иерархии ИПДО, сказалось и особенное безобразие обстоятельств уголовного преследования:

1) Европейский суд по правам человека установил, что истинной причиной всех 12 судебных решений, вынесенных 19 азербайджанскими судьями, о моем задержании и продолжительном содержании под стражей, было стремление правительства заставить меня замолчать, прекратить критику правительства;

2) Посольство США в Азербайджане, потратившее уйму человеко-часов на наблюдение за ходом всех 30 заседаний моего суда в отдаленном городке, пришло к выводу, что приговор не основан на доказательствах и политически мотивирован;

3) Июньская 2013 года резолюция Европейского парламента, обозначившая мое имя уже в своем заголовке, призвала к моему немедленному и безусловному освобождению; призыв был повторен в следующих -2014 и 2015 годов – резолюциях ЕП о состоянии прав человека в Азербайджане;

4) Восемь (теперь уже девять) резолюций и решений, принятых Комитетом Министров Совета Европы начиная с декабря 2014 года отдельно по моему делу, настаивают на моем незамедлительном освобождении.

Благодаря натиску представителей гражданского общества на заседании Правления ИПДО 25 октября, Правление отказалось вернуть Азербайджан в ряды членов Инициативы, оставив его среди кандидатов.

Нерешительность в Америке

Поскольку я крайне обязан американскому посольству за его вышеуказанный каторжный труд по наблюдению за ходом суда, поведение представителя правительства США на заседании Правления ИПДО стало разочаровывающим сюрпризом.

Она* упорствовала, что дескать Азербайджан продвинулся вперед в степени, достаточной для вознаграждения членством. Видать она выступала от имени тех в американском правительстве, кто желает постройки ЮГК даже ценой нашей свободы.

Месяц спустя ее поведение уравновесил официальный представитель Госдепартамента США Джон Кирби, призвав Азербайджанские власти снять с меня все обвинения.

Столь же трогательным стал шаг Постоянного представителя США в ООН Саманты Пауер, которая 10 декабря в Международный день прав человека повесила мою семейную фотографию на свою страницу в Фейсбуке. Два года назад она уже упоминала мое дело как раз в привязке к ИПДО, выступая с речью на конференции.

Приятным дополнением к ее знаку внимания стало интервью Председателя Хельсинкского комитета Конгресса США Кристофера Смита приблизительно в те же дни, в котором он, комментируя новые драконовские законы, ограничивающие свободу слова в Азербайджане, повторил свой годичной давности призыв к моему освобождению.

Однако уже 15 декабря спецпосланник Госдепа по энергетическому сотрудничеству Амос Хокстайн прибыв в Баку заверил власти, что несмотря ни на какие политические изменения, Вашингтон будет привержен своим обязательствам по проекту ЮГК. Правда, он имел в виду смену руководства в Белом доме, но это не снижает риск новых угроз, рассматриваемых мной ниже.

Нерешительность Европе

Я мог бы предаться здесь созерцанию схожих европейских колебаний, начиная с первых дней своего заключения, но для краткости затрону только одно событие.

20 сентября – в тот самый день если не в те же часы, когда президент Филиппин Дутерте назвал Европарламентариев “дураками” за их критику массовых внесудебных казней в его стране – делегация ЕП, прибывшая в Баку с миссией “примирения” не только согласилась выслушать лекцию Алиева на тему “Председатель Мартин Шульц и его заместитель Любарек – враги Азербайджанского народа” но и не преминула охарактеризовать то нравоучение как “конструктивное” (в заявлении главы делегации Саййада Карима, евродепутата то ли Великобриании, то ли от Би-Пи).

За эти годы два председателя Парламентской ассамблей Совета Европы (ПАСЕ) посетили меня в заключении. Как выясняется теперь, по результатам, - чтобы обозначить бессилие этого собрания. Оно только и делает, что

твердит о какой то конструктивности или поступательности своего диалога с властями.

Новые угрозы

Наша зыбкая победа на Правлении ИПДО создает у нас две новые уязвимости (здесь речь не о сторонних угрозах, могущих возникнуть, например, из-за подъема цен на нефть или провала ядерной сделки с Ираном – то есть событий, которые придали бы уверенности режиму в политическом торге).

Уязвимость первая связана с тем, что на мартовском 2017 года заседании Правления ИПДО силы движимые срочными товарными или геополитическими интересами, могут все же превзойти силы гражданского общества численно или по влиянию. Осуществи Алиев пару-другую из своих косметических “реформ” или же отпусти он на свободу тех из политзэков, которые так или иначе сдались (скажем, попросив помилования), то возрастет вероятность принесения моей свободы в жертву мнимому улучшению дел в очередной раз.

Вторая уязвимость связана с возможностью кругов от боев на поле ИПДО и их попытки оборвать на уровне международных финансовых учреждений связь между обсуждаемыми кредитами и Инициативой. Договориться им легче с финансовыми учреждениями, полными исполнительных директоров с краткосрочными целями, чем с гражданским обществом, “кишащим” активистами идей верховенства закона, прозрачности и подотчетности обществу.

Возможно, второй сценарий уже претворяется в жизнь, так как согласно слухам, Всемирный Банк только что одобрил выделение 800 миллионов долларов на TANAP.

Если даже так, то отложенные на конец января 2017 года консультации между Брюсселем и Баку по энергетическому сотрудничеству все еще могут вернуть тему кредитов в то пространство, на котором они привязаны к ИПДО. Политзаключенные Азербайджана не стоят тех миллиардов, что на кону, но “Европейские ценности” должны бы стоить больше.

Глубокотюремный горизонт

Из прочих 11 членов руководства нашего движения “Республиканская Альтернатива” трое были вынуждены покинуть страну после моего ареста. Двое отсидели в тюрьме (полтора года и один месяц – по обвинениям, не связанным с моим делом), а двоим запрещен выезд из страны (тоже в рамках дел, не имеющих отношения к моему). Власть применяет и другие методы давления, о которых я сейчас не хочу говорить.

Тем не менее, мы живем в действительности, отличающейся от той, что терпела и даже подпитывала апартеид. Борьба Нельсона Манделы подняла достаточно высоко повестку дня и институты, при помощи которых мы можем защищать ценности свободы от диктаторов и их деловых пособников.

Вот почему у нас не остается необходимости рассматривать менее общепринятые сегодня способы выступления против притеснений или искать солидарности других международных сторон. Но сложность в том, что растет число делающих вывода из мучительной продолжительности наших усилий и находящих за пределами умеренности и разборчивости ответы на свои резонные вопросы.


* Она - Мери Уорлик – супруга Джеймса Уорлика, Американского сопредседателя Минской группы ОБСЕ, посредничающей в урегулировании конфликта между Арменией и Азербайджаном за Нагорный Карабах. Поэтому я поначалу думал, что угождая режиму, она пытается облегчить общение своего мужа с официальным Баку. Но в средине ноября Уорлик – по-видимому, как и планировал – объявил о своем уходе в отставку с нового года. Таким образом, мое предположение оказалось ошибочным.

20-01-2017 14:41 - CƏNUB QAZ QAZAMATI

Güney Afrikanın rəhmətlik rəhbərlərinin xatirəsinə hörmət həddi içində Nelson Mandelanın Qəddafi və Fidel Kastro kimi yaramazlarla isti münasibətlərini, eləcə də onun hər cür Çin dissidentlərini müdafiə etməkdən imtinasını mətbuat ara-sıra işıqlandırır. Belə faktların “Qeydiyyat kitabçası” insanları hər bir ikonik sima haqqında tənqidi düşüncəyə dəvət etmək və böyük şəxsiyyətlərin tarixdəki yerini tarazlaşdırmaq kimi ədalətli niyyətlə aparılır. Amma nəticədə, konkret bir ziddiyyətin kökünə varan sual qoymaq əvəzinə əksər oxucular sadəcə öz aləmlərindəki o bütü dağın başından bir az aşağı endirilər. Mandelaya gəldikdə, yuxarıda adı çəkilən diktatorlar, hansı səbəbə olursa olsun, Afrika Milli Konqresinin anti-aparteid mübarizəsini dəstəkləmişdilər, halbuki oturuşmuş demokratiyaların bir çoxu almaz, neft və digər sənayelər nədənilə, ələlxüsus da Soyuq Savaş nədənilə insanlıqdan uzaq Güney Afrika hakimiyyətinin günahlarını daim bağışlayırdılar.
Saxta ittiham və siyasi motivli hökmün nəticəsi olaraq həbsdə keçirdiyim cəmi dörd ildən sonra qlobal əhəmiyyətli hər hansı bir məsələnin rəmzinə çevrilmək anlamında cənab Mandeladan hələ çox-çox uzaqlardayam. 2003-cü ildən bəri milyonlarla insanı ruhdan salan beynəlxalq himayəli mütləq hakimiyyətin atadan oğula varisliyi ölkəsində cümhuriyyətçilik ideyası irqi ayrıseçkiliyə qarşı dava ilə müqayisə oluna bilməz. Lakin bugünkü demokratiyaların içindəki bəzi gerici qüvvələrin böyüdüb-bəslədiyi “ağıllı avtokratlar”ın həbsxanalarında demokratları saxlamağa kömək edən qüsurlu beynəlxalq yanaşmaları bir çox başqasından daha yaxşı görür və izah edə bilərəm.
Dünya oxucuları üçün yazdığım bu məqalədə Azərbaycanda vuruşduğumuz döyüşün ancaq bir boyutuna diqqətliyəm – o döyüşün ki, dünyanın əsasən nominal həmrəyliyini alan demokratik məramımız və xarici maraq qruplarının yağlı, hərtərəfli dəstəyi ilə faktiki monarxiya qurmaq cəhdi arasında gedir.
Lap dəqiqini desəm, söhbət Cənub Qaz Dəhlizinin (CQD) şəxsən mənim işim nümunəsində siyasi məhbuslar probleminə necə mənfi təsir göstərməsi haqqındadır. Lakin gərək oxucu əvvəlcə bilə CQD nədir və nədən mənim sərbəst buraxılmağım bizim demokratik qüvvələrin mübarizə ruhu üçün həlledici əhəmiyyətə malikdir (Avropa Şurası rəsmiləri deyir ki, azadlığım həm də Avropa İnsan Haqları Konvensiyası çərçivəsində qorunmanın təməl quruluşu üçün mütləq əhəmiyyət daşıyır, ancaq pozucunun cəzalandırılması kimi bir davam bu sözlərin ardıyca heç də gəlmir).
Cənub Qaz Dəhlizi nədir?
CQD 43 milyard ABŞ dollarında dəyəri olan qaz hasilatı və nəql edilməsi üzrə çoxmilli bir layihədir. O, ildə 16 milyard kubmetr təbii qazın Azərbaycandakı Şahdəniz (2-ci Mərhələ) yatağından çıxarılaraq 2018-ci ildən etibarən Avropa və Türkiyə bazarlarına çatdırılmasını nəzərdə tutur. Avropa,Türkiyə və ABŞ layihənin nəqletmə hissəsinin (TANAP və TAP kəmərlərinin) Türkmənistana qoşulması və beləliklə sxemə daha 20-30 milyard kubmetr Türkmən qazının əlavə edilməsi üçün səbrsizliklə çalışırlar.
CQD-nin iki növdə əhəmiyyəti vardır. Birincisi, layihə tam uğurla yerinə yetirilsə, Avropa Birliyinin qaz idxalının 8-10 faizini təmin edə bilməklə Birliyin Rusiyadan asılılığını azaldar. İkincisi, o, Qərbin Mərkəzi Asiyaya yolunu açacaq daha bir geosiyasi platformaya çevriləcək (ruslar bunu təsviri üçün acıqlı ifadələrdən istifadə edir, məsələn “müdaxilə” kimi).
CQD siyasi təqibləri necə gücləndirdi?
Bakıda istənilən rasional demokratik hökumət çox da müzakirəyə getmədən CQD-ni onsuz da təsdiqləyib sonra diqqətini çevirərdi davamlı iqtisadi inkişaf üçün doğrudan da vacib məsələlərə tərəf. Daha az inhisarlı və daha çox rəqabət əsaslı iqtisadiyyatımız olsaydı, CQD-nin gətirəcəyi gəlirə həyati önəm daşıyan bir şey kimi baxılmazdı.
Amma hakimiyyətin hamar şəkildə ötürülməsi məqsədilə Rusiyanın hökumətə məxsus təyyarəsi Türkiyə hərbi xəstəxanasından Amerikanın ən yaxşı klinikasına onun atasını halsız vəziyyətdə daşıdığı vaxtlardan bəri, Azərbaycanın mütləq hökmdarı İlham Əliyev alışıb ki, öncə böyük dövlətlərlə hansısa razılığa gəlsin, sonra da bu razılığı ölkə daxilində hər kəsi əzmək və onsuz da geridəqalmış iqtisadiyyatı inhisarda saxlamaq üçün istifadə etsin (neft-qaz satıb qalan hər malı və xidməti idxal edən iqtisadi modelə ancaq “geridəqalmış” deyilməlidir).
Bu dəfə o, tam ağlabatan CQD layihəsini Qərbə özünün səxavətli və könüllü hədiyyəsi kimi təqdim edərək, sonuncudan insan haqları və demokratiya mövzusunda yerli-dibli susqunluq tələb edir. Layihə ilə bağlı danışıqların hansısa mərhələsində o, TANAP və TAP-ın Azərbaycanın hətta təkbaşına maliyyələşdirməsi imkanını nəzərdən keçirirdi.
2013-cü ildən cənab Əliyev sivil topluma qarşı bərabəri görünməmiş hücum dalğasını başlatdı. Məqsəd – Qərbə enerji əməkdaşlığını bu yeni kəşf etdiyi “vacibəm” mövqeyindən qurmaqda olan nə qədər ciddi olduğunu sərgiləməkdi.
Qərbin təsisatlı cavab cəhdi
Bu çəkişmə davam edərkən, neftin ucuzlaşması Azərbaycanda qəflətən pul qıtlığı yaratdı. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf  Bankı (AYİB), Avropa Sərmayə Bankı (ASB), Dünya Bankı və Asiya İnkişaf Bankı (AİB) kimi aparıcı beynəlxalq maliyyə təsisatlarına arxalanmadan ölkə TANAP və TAP və digər komponentlərdəki payını daha ödəyə bilməz.
Öz növbəsində həmin təsisatlar 2016-cı il ərzində elan etdilər ki, verəcəkləri maddi dəstək Azərbaycanın Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsünə (MSŞT) uyğunluğundan asılı olacaq. Məsələn, sentyabrda AYİB –nin enerji və təbii ehtiyyatlar üzrə direktoru Rikardo Puliti Azərbaycanın MSŞT-də üzvlüyünün o zaman gözlənilən bərpasına işarə edərək, onu TANAP və TAP üçün kreditlərin ayrılması qərarına təsir edəcək “əsas amil”  adlandırmışdı. ASB ilə birgə həmin bank TANAP-ın 8,6 milyard dollarlıq dəyərinin 2,1 milyardını ödəmək istədi. TAP-ın dəyəri isə 6,2 milyarddır.
Yayın sonu – payızın əvvəlində The Financial Times qəzeti də bir cüt məqaləsində sözü gedən kreditlərin MSŞT –dan asılı qaldığını yazıb təhlil etmişdi.
Nədir o Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü?
Elə isə, MSŞT nədir? O, məqsədləri arasında şirkətlərin, əsasən beynəlxalq şirkətlərin, bir ölkədə nə qədər faydalı qazıntı hasil etdiyini və onların bu zaman qazandığı gəlirin hansı hissəsini evsahibi olan dövlətə köçürdüyünü yoxlamaq olan hökümətlərin, mədən sənanesinin, yerli və beynəlxalq sivil toplum təşkilatlarının müştərək qlobal təşəbbüsüdür. Bu baxımdan onun hədəfi – çoxmilli müəssisələri inkişaf etmək istəmiş bir ölkəni hansısa üsulla (məsələn, sivil topluma və əsas azadlıqlara düşmən kəsilən siyasi rejimin arxasında durmaqla) soyduqlarına dair gələcəkdə ortaya çıxa biləcək iddialardan qorumaqdır.
2013-2014-cü illər ərzində sivil topluma edilən misligörünməmiş basqı səbəbilə, 2015-ci ilin aprelində MSŞT-nin İdarə Heyəti Azərbaycanın Təşəbbüsdəki statusunu “üzv”dən “namizəd” pilləsinə endirdi. Bu addım – düşən neft qiymətlərilə yanaşı – Cənub Qaz Dəhlizinin işlərini korladı. Beynəlxalq maliyyə təsisatları onsuz da parçalı halda mövcud olan azadlıqların daha çökdüyü bir ölkədə enerji layihələri işlətməyin alçaq etikası ilə özlərini əlaqələndirmək istəmədilər.
Beləcə, 2016-cı il ərzində bir neçə dövlət, əsasən də ABŞ, Azərbaycana güclü siyasi təzyiq göstərərək diktaturanın geriyə kiçicik addım atmasına nail oldu. Həm enerji nəhəngləri, həm də Qərb dövlətlərindəki bəzi maraq qrupları dərhal bunu MSŞT-nin İdarə Heyətinə “irəliləyiş” kimi aldırmaq istədilər.
İdarə Heyəti Azərbaycandakı duruma baxmaq üçün oktyabrın 25-də toplaşdı. Toplantı ərəfəsində mən İdarə Heyətinə müraciət etdim.
Müraciətimin çəkisi nədən qaynaqlanırdı?
Müraciətim əsasən ona görə eşidildi ki, 2007-ci ildən etibarən həbsim anına qədər Təşəbbüsün beynəlxalq sivil toplum tərəfdən təməl daşı olan və hazırda Təbii Ehtiyyatların İdarəetməsi İnstitutu adlanan qurumun qlobal Məsləhət Şurasının üzvü olmuşam.
MSŞT daxilindəki bu statusumla yanaşı, həbsimə aid və onun ətrafındakı halların Azərbaycan dövləti üçün xüsusilə utandırıcı olması da təsir etdi:
i)                  Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, tutulmağıma və davamlı şəkildə həbsdə saxlanmağıma dair 19 Azərbaycan hakiminin verdiyi toplam 12 qərarın əsl səbəbi hakimiyyətin məni susdurmaq istəyi olmuşdu, onu tənqid etdiyimə görə;
ii)               Paytaxtdan xeyli uzaq şəhərdə keçirilən məhkəmənin bütün 30 iclasında beş ay ərzində böyük zəhmət çəkərək qatılan ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyi də bu qənaətə gəlmişdir ki, “hökm sübuta əsaslanmır və siyasi motivlidir”;
iii)            Avropa Parlamentinin 2013-cü ildə qəbul etdiyi və adımı başlığında daşıyan qətnaməsi dərhal və qeyd-şərtsiz buraxılmağıma çağırış edirdi və bu çağırış Avropa Parlamentinin növbəti 2014 və 2015-ci illərdə Azərbaycanda insan haqlarının durumu haqqında qəbul etdiyi qətnamələrdə təkrarlanırdı;
iv)            2014-cü ilin dekabrından başlayaraq Avropa Şurası Nazirlər Komitəsi ayrıca mənim işimlə bağlı səkkiz (indi artıq doqquz) qətnamə və qərar qəbul edərək Avropa Məhkəməsinin qərarı əsasında təcili azadlığa buraxılmağımda təkidini ifadə etmişdi.
Beləcə, 25 oktyabr müzakirəsində sivil toplum təmsilçilərinin şiddətli hücuma keçməsində MSŞT-nin İdarə Heyəti Azərbaycanı üzvlər cərgəsinə qaytarmaqdan imtina etdi.
Amerikada qərarsızlıq
Məhkəmə müşahidəçiliyində göstərdiyi yuxarıdakı ağır əməyinə görə ABŞ səfirliyinə çox minnətdar olduğum üçün MSŞT İdarə Heyətinin toplantısında ABŞ təmsilçisinin mövqeyi mənə təəccüblü gəldi.
O*, israr edirdi ki, Azərbaycan üzvlüklə mükafatlandırılası bir irəliləyiş göstərib. Görünür o xanım bizim azadlıq bahasına olursa belə CQD-nin tikilməsini ABŞ hökümətində istəyənlərin adından danışırdı.
Bir ay sonra, bunu tarazlaşdıran addım kimi, ABŞ Dövlət Departamentinin baş sözcüsü Con Kirbi Azərbaycan dövlətini mənə qarşı irəli sürülmüş bütün ittihamları ləğv etməyə çağırdı.
Beynəlxalq İnsan Haqları günü dekabrın 10-da ABŞ-ın BMT-dəki Daimi Nümayəndəsi Samanta Pauerin ailə şəklimi öz Facebook səhifəsinə qoyması da eynən sıcaq bir işarə idi. İki il öncə o, bir konfransda mənim məsələmə MSŞT bağlantısında artıq toxunmuşdu.
Təxminən eyni günlərdə, onun xeyirxah jestinə əlavə olaraq, ABŞ Konqresinin Helsinki Komissiyasının sədri Kristofer Smit Azərbaycanda azad sözü məhdudlaşdıran təzə sərt qanunlar haqqında müsahibəsində sərbəst buraxılmağıma dair bir il əvvəlki çağırışını təkrarladı.
Amma artıq dekabrın 15-də Amos Hokstayn, Dövlət Departamentinin Enerji üzrə Xüsusi Elçisi, Bakıdakı hakimiyyəti arxayınlaşdırdı ki, “hər hansı siyasi dəyişikliklərə baxmayaraq, özünün CQD-yə aid öhdəliklərinə ABŞ sadiq qalacaq”. Doğrudur, o Ağ evdəki rəhbərlik dəyişikliyini nəzərdə tuturdu, ancaq bu hal yeni təhlükələr haqqında aşağıdakı təhlilimin yükünü azaltmır.
Avropada qərarsızlıq
Avropa tərəddüdünün də həbsimin ilk günündən başlayan oxşar izlərini seyr edə bilirəm. Amma sözün qısalığı üçün bir fakt üzərində dayanacam.
Sentyabrın 20-də - Filippin prezidenti Duterte onun məhkəmədənkənar kütləvi edamlarını tənqid etmiş Avropa Parlamentini “axmaqlar”  adlandırdığı gündə, bəlkə də elə eyni saatlarda – Avropa Parlamentinin Bakıyla barışıq axtaran nümayəndə heyəti nəinki cənab Əliyevin “Sədr Martin Şults və onun müavini Lubarek Azərbaycan xalqının düşmənləridirlər” adlı mühazirəsini dinləməyə razılıq verdi, hətta sonra o muhazirəni “konstruktiv” adlandırmaqdan da çəkinmədi (nümayəndə heyətinin başçısı olan Avropa Parlamentinin Britaniyalı (yoxsa BP-li) deputatı Səyyad Kəriminin bəyanatında).
Avropa Parlamentinin yuxarıda göstərdiyim üç qətnaməsi üzərindən bax belə xətt çəkildi, mən buna zindandan baxa-baxa.
Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) iki sədri mənə həbsxanada bu illər ərzində baş çəkdi – nəticə etibarı ilə ondan ötrü ki, qurumun ölkədəki vəziyyətə heç bir çarə olmadığını aydın göstərsinlər. Onlar ancaq hakimiyyətlə dialoqlarının necə konstruktiv ya da necə davamlı olduğu haqqında durmadan elə hey danışırlar.
Yeni Təhlükələr
Bizim azca üstünlüklə MSŞT İdarə Heyətində əldə etdiyimiz qələbə iki başqa təhlükəyə bizi açıq qoyur (burada söhbət kənar təhlükələrdən getmir, hansı ki, məsələn, neft qiymətinin yüksəlməsindən ya da İranla nüvə anlaşmasının pozulmasından, yəni Bakıdakı rejimə özünəinam, bazarlıqetmə gücü verəcək hadisələrdən irəli gələ bilər).
Birincisi, ondan ibarətdir ki, 2017-ci ilin martında keçiriləcək MSŞT İdarə Heyəti iclasında təcili maddi ya da geosiyasi maraqların diqtəsilə işləyənlər sivil toplum partiyasını sayda ya da gücdə üstələyə bilərlər. Cənab Əliyev özünün kosmetik, əncir yarpağı “islahat”larından bir-ikisini həyata keçirsə, yaxud əfv istəməklə ya da başqa bir qaydada artıq təslim olmuş siyasi məhbusları buraxsa, azadlığımın bu dəfə də saxta irəliləyişə qurban verilməsinin ehtimalı artacaq.
Digər təhlükə ondan ibarətdir ki, həmin maraq qrupları MSŞT-də döyüşmək yerinə beynəlxalq maliyyə təsisatlarından sözü gedən kreditlər və Azərbaycanın Təşəbbüsə uyğunluğu arasında əlaqəni kəsməyi istəyə bilərlər. Maliyyə təsisatları uzağı görməyən bank yönəticilərilə doludur deyə onlarla dil tapmaq asandır nəinki qanun aliliyi, şəffaflıq, ictimai hesabatlılıq tələb edən sivil toplum fəallariyla.
İkinci ssenari ola bilər artıq gerçəkləşməkdədir, çünki şayiələrə əsasən, Dünya Bankı TANAP-a 800 milyon dollarlıq kredit ayırıb.
Elədirsə, onda Bakıyla Brüssel arasındakı təxirə salınmaz Enerji Məsləhətləşmələri 2017-ci il yanvarın sonunda kreditləri hələ də MSŞT-yə uyğunluq müstəvisinə qaytarmağa qadirdir. İşə aid pulun milyardlarla ölçülən həcminə Azərbaycan siyasi məhbusları dəyməyə bilər, amma “Avropa Dəyərləri” daha ucuzdurmu?
Dərin Zindan Üfüqü
Hərəkatımın rəhbər orqanının digər 11 üzvündən üçü mən həbs ediləndən sonra ölkəni tərk etməli oldular, ikisi həbsə düşdü (bir il yarımlıq və bir aylıq), ikisinin xaricə getməsi yasaqdır (onlardan biri heç paytaxtı da tərk edə bilməz). Hər cür başqa təzyiqlər də var, onlar haqqında danışmaq istəmirəm.
Buna baxmayaraq, aparteidə dözümlə baxmış, onu qidalandırmış dünyadan fərqlisində yaşayırıq. Azadlıq dəyərlərimizi diktatorların və onların biznes ortaqlarının qəsdindən qorumağa imkan verən gündəmi və təsisatları cənab Mandelanın mübarizəsi yetərincə yüksəltmişdir.
Odur ki, təqibə müqavimətim bu gün daha az yayılmış üsullarını nəzərdən keçirməyə ya da beynəlxalq tərəflərin dayanış maşını axtarmağa ehtiyacımız qalmır. Lakin çətinlik ondadır ki, bizim mübarizənin vaxt uzunluğundan başqaları da nəticə çıxarır və yeni cavabları dinclik və seçim aydınlığı ötəsində tapırlar.
*   Meri Uorlik, Dağlıq Qarabağ uğrunda Ermənistan və Azərbaycan arasında münaqişədə vasitəçi kimi çıxış edən ATƏT-in Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Ceyms Uorlikin həyat yoldaşıdır. Bu səbəbə əvvəlcə fərz elədim ki, rejimə isti münasibət sərgiləməklə o, öz ərinin rəsmi bakı ilə əlaqələrini rahatlaşdırmağa çalışır. Amma noyabrın ortalarında cənab Uorlik – güman ki, öncədən planlaşdırdığı kimi – vəzifəsindən ilin sonunda gedəcəyini elan etdi və, beləliklə fərziyyəm doğru çıxmadı.
20-01-2017 14:10 - THE SOUTH GAS CASEMATE
Ilgar Mammadov 19 January 2017

International investment in fossil fuel extraction is making me and other Azerbaijani political prisoners hostages to the Aliyev regime.
A thirst for freedom. Azerbaijan has seen a crackdown on any political dissent over the past few years, with dozens of activists and critics of the regime in Baku going behind bars. So far, there’s little sign of improvement. CC-by-NC-2.0: Marco Fieber / Flickr. Some rights reserved.
Though respectful of the memory of Nelson Mandela, the mass media have occasionally shed light on the late South African leader’s warm relationship with scoundrels such as Muammar Qaddafi and Fidel Castro, as well as his refusal to defend Chinese dissidents. These events have been evoked to invite critical thinking about an iconic figure and balance his place in history.
Most readers of these articles judge a figure they previously held as an idol as hypocritical or tainted. They do not ask questions about the roots of a particular contradiction. In the case of Mandela, the dictators above had supported the anti-apartheid struggle of the African National Congress, while several established democracies indulged the inhuman system of apartheid because of the diamond, oil and other industries, and particularly because of the Cold War.
After only four years in prison, even on bogus charges and a politically motivated sentence, I am nowhere near Mandela in terms of symbolising a cause of global significance. Republicanism in my country, Azerbaijan — where the internationally promoted father-to-son succession of absolute power has disillusioned millions — is hardly comparable to the fight against racial segregation. Still, I can, better than many others, explain the flawed international attitudes that help keep democrats locked in the prisons of the “clever autocrats” who are, in turn, courted by retrograde forces within today’s democracies.
I will tell the story of how plans for a giant pipeline that would suck gas from Azerbaijan to Italy, the Southern Gas Corridor (SGC), impacts on Azerbaijan’s political prisoners
In this letter I will focus only on one tension of the struggle we face here in Azerbaijan — between our democratic aspirations that enjoy only a nominal solidarity abroad, and the attempt to build a de facto monarchy which receives comprehensive support from foreign interest groups.
To be precise, I will tell the story of how plans for a giant pipeline that would suck gas from Azerbaijan to Italy, the Southern Gas Corridor (SGC), impacts on Azerbaijan’s political prisoners.
I will tell the story by discussing my own case. But before I tell it, you need to know what the Southern Gas Corridor is and why my release is crucial for the morale of our democratic forces. Indeed, Council of Europe officials say my freedom is essential for the entire architecture of protection under the European Convention of Human Rights, but there is still no punishment of my jailer.
What is the Southern Gas Corridor?
The Southern Gas Corridor is a multinational piece of gas infrastructure worth $43 billion US dollars. It is designed to extract and pump 16 billion cubic metres of natural gas every year from 2018, sucking hydrocarbons from  Azerbaijan’s Shah Deniz gas field to European and Turkish markets. The EU, Turkey, and the US are all eager to connect the pipeline to Turkmenistan so that to an extra 20-30 billion cubic metres of Turkmen gas can be added to the scheme.
Oilfields near Ramana, on Azerbaijan’s Absheron peninsula. Hydrocarbon extraction is the mainstay of the country’s economy. Baku signed the “contract of the century” in 1994, and has attracted western oil and gas giants ever since. CC-by-ND-2.0: Mark van Laere / Flickr. Some rights reserved.
The significance of the SGC is twofold. First, the project could provide up to 8-10% of EU’s gas imports, thus reducing the union’s dependence on Russia. Secondly, it will become another platform for geopolitical access (Russians would use a slightly ominous word “penetration”) of the west to Central Asia.
How did SGC encourage more repression?
Any rational democratic government in Baku would opt for the SGC without much debate and then turn its attention to issues truly important for Azerbaijan’s sustainable economic development. The revenue generated by the project would not be viewed as vital for the country when compared to the country’s economic potential in a less monopolised and more competition-based economy.
However, since the moment when a Russian government plane took Ilham Aliyev’s barely breathing father from a Turkish military hospital to the best clinic in America, in order to smooth the transition of power, the absolute ruler of Azerbaijan has been trained to deal with great powers first and then use such deals to repress domestic political dissent second. He has kept the country's economy almost exclusively based on selling oil and gas and importing everything else.
Since 2013, Aliyev has instigated an unprecedented wave of attacks on civil society
Recently, Aliyev has been trying to present the SGC as his generous gift to the west so that governments will not talk about human rights and democracy in Azerbaijan. At one point Aliyev was even considering unilaterally funding the entire project.
Since 2013, Aliyev has instigated an unprecedented wave of attacks on civil society, which he used to illustrate the seriousness of his ambition for energy cooperation with the west.
In the middle of this tug of war, Azerbaijan suddenly found itself short of money due to falling oil prices. It could not fund its share in the parts of SGC that ran through Turkey (TANAP) and Greece, Albania and Italy (TAP) without backing from four leading international financial institutions — the European Bank for Reconstruction and Development, European Investment Bank, World Bank and Asian Development Bank.
Azerbaijan’s ruling president Ilham Aliyev, Baku, 2013. (c) Alexey Kudenko / RIA Novosti. All rights reserved.
During 2016, these institutions said their backing was subject to Azerbaijan’s compliance with the Extractive Industry Transparency Initiative (EITI). In September, Riccardo Puliti, director on energy and natural resources at the EBRD, cited the resumption of the EITI membership of Azerbaijan as “the main factor” for the prospect of approval of funds for TANAP/TAP.
Together with EIB, EBRD wants to cover US $2.16 billion out of the total US $8.6 billion cost of the TANAP. TAP will cost US $6.2 billion.
What is the Extractive Industry Transparency Initiative?
The EITI is a joint global initiative of governments, extractive industries, and local and international civil society organisations that aims, inter alia, to verify the amount of natural resources extracted by (mostly international) corporations and how much of the latters’ revenue is shared with host states. Its purpose, in that respect, is to safeguard transnational businesses from future claims that they have ransacked a developing nation — for instance, by sponsoring a political regime unfriendly to civil society and principle freedoms.
Aliyev has been trying to present the SGC as his generous gift to the west so that governments will not talk about human rights and democracy in Azerbaijan
In April 2015, because of the unprecedented crackdown on civil society during 2013-2014, the EITI Board lowered the status of Azerbaijan in the initiative from “member” to “candidate”. This move, alongside falling oil prices, complicated funding for the Southern Gas Corridor. International backers were reluctant to be associated with the poor ethics of implementing energy projects in a country where already fragmented liberties were degenerating even further.
Hence, during 2016, several governments, especially the US, put strong political pressure on Azerbaijan. This resulted in a minor retreat by the dictatorship. Some interest groups claimed at the EITI board that this was “progress”.
The EITI board assembled on 25 October to review Azerbaijan’s situation. I appealed to the board ahead of its meeting.
Why did my appeal matter?
My appeal was heard primarily because, until I was arrested in March 2013, I was a member of the Advisory Board of what is now the Natural Resource Governance Institute (NRGI), a key international civil society segment of EITI.
In addition to my status within the EITI, the circumstances of my case — which was unusually embarrassing for the authorities — also played a role:
i) The European Court of Human Rights (ECHR) had established that the true reason behind the 12 court decisions (by a total of 19 judges) for my arrest and continued detention was the wish of the authorities  “to silence me” for criticising the government;
ii) The US embassy in Azerbaijan had spent an immense amount of man-hours observing all 30 sessions of my trial during five months in a remote town and concluded: “the verdict was not based on evidence, and was politically motivated”;
iii) The European Parliament’s June 2013 resolution, which carried my name in its title, had called for my immediate and unconditional release — a call reiterated in the next two EP resolutions of 2014 and 2015 on human rights situation in Azerbaijan;
iv) Since December 2014, the Committee of Ministers of the Council of Europe had adopted eight (now nine) resolutions and decisions specifically on my case whereby it insisted on urgent release in line with the ECHR judgment.
Due to an onslaught by civil society partners during the 25 October debate, the EITI Board refused to return Azerbaijan its “member” status.
Indecision in America
I am very much obliged to the US embassy for conducting the hard labour of trial observation, but the US government representative’s stance at the EITI board meeting in October was a surprising disappointment.
Mary Warlick, the representative of the US government, insisted that Azerbaijan has made progress worth of being rewarded by EITI membership. Obviously, she was speaking for that part of the US government that wants the SGC pipeline to be built at any cost to our freedom.
A month later, in a counter-balancing act, John Kirby, spokesman of the US Department of State, called on Azerbaijan to drop all charges against me.
Ilgar Mammadov has been in prison since 2013. Source: Meydan.tv. All rights reserved.
Samantha Power’s Facebook posting of my family photo on 10 December, the International day of Human Rights, was also touching. Power is US Permanent Representative at UN. Two years ago, she already mentioned my case in the EITI context at a conference.
Complementing her kindness, around the same time Christopher Smith, Chairman of the Helsinki Commission of the US Congress, in an interview about fresh draconian laws restricting free speech in Azerbaijan, repeated his one year old call for my release.
Yet, on 15 December, Amos Hochstein, US State Department’s Special Envoy on Energy, assured the authorities in Baku that “regardless of any political changes, the US will remain committed to its obligations under the SGC”.
Indecision in Europe
I could set out a similar pattern of European hesitation beginning with my first days in jail.
To be concise, though, let me recall only the fact that on 20 September (the same day that Rodrigo Duterte called the European Parliament “hypocritical” for its criticism of the extra-judicial executions in Philippines), a conciliatory delegation of the EP in Baku not only agreed to hear a lecture from Ilham Aliyev on “[EP] President Martin Schultz and his deputy Lubarek being enemies of the people of Azerbaijan”, but even praised the lecture as a “constructive one”, in the words of Sajjad Karim, the British MEP who had led the delegation.
Political prisoners of Azerbaijan are not worth the amount of money involved in the SGC, but European values probably are
The aforementioned three resolutions of the European Parliament were thus crossed out as I observed from behind bars.
Two presidents of the Parliamentary Assembly of the Council Of Europe (PACE) have visited me in prison, but this only highlighted the irrelevance of the body to the situation on the ground. They never stopped talking of how constructive or how ongoing their dialogue with the Azerbaijani authorities has been.
New threats
Our narrow win at the EITI Board exposes us to two new threats. (I do not discuss here the extraneous threats, which may originate from, for example, rising oil prices or collapse of the nuclear deal with Iran, i.e. anything adding confidence or bargaining power to the regime in Baku.)
One is that at the next EITI board meeting in March 2017, those driven by pressing commodity and geopolitical interests may outnumber or otherwise outpower the civil society party. If Ilham Aliyev proceeds with his cosmetic, fig leaf “reforms” or releases those political prisoners who have already pleaded for pardon or surrendered in any other way, the probability of my freedom being sacrificed will arise again.
A gilded cage? Baku’s flame towers, the product of an oil-fuelled building boom in the Azerbaijani capital. CC-by-NC-2.0: Babak Fakhamzadeh / Flickr. Some rights reserved.
The other threat is that instead of battling at the EITI, those interest groups may ask the international financial institutions to disconnect the SGC loans from Azerbaijan’s compliance with the EITI. These institutions are easier to convince as they are full of short-termist bank executives, rather than civil society activists concerned with the rule of law, transparency and public accountability.
The second scenario may already be in effect as rumours suggest that the World Bank has endorsed a US $800m loan to the TANAP. If so, then the postponed energy consultations between Baku and Brussels at the end of January may put the loans back on the EITI-friendly track. Political prisoners of Azerbaijan are not worth of the amount of money involved in the SGC, but European values probably are.
Deep jail horizon
Of 11 other members of the ruling body of my civic movement, REAL, three had to flee the country after my arrest, two were jailed (for 1.5 years and one month on charges not related to my case), two are not permitted to travel abroad (again on separate cases); one of them cannot even leave Baku.
From time to time, activists spend days under administrative detention designed to scare others. Nonetheless, we live in a world different from the one which tolerated and even fed apartheid.
Mandela’s fight promoted an agenda and international institutions where we can defend the values of freedom from encroachment by dictators and their business partners. This is why we should not consider the means of resisting oppression or seeking solidarity with other international arrangements any less conventional now. The problem is that when others see that our peaceful efforts are not fruitful, they turn to more radical means to end injustice.  

*Mary Warlick is married to James Warlick, US co-chair of the OSCE Minsk Group mediating in the conflict between Armenia and Azerbaijan over Nagorno-Karabakh. Therefore, initially I guessed that by being nice to the regime she might have tried to make her husband’s relations with the official Baku easier. But in mid-November, James Warlick announced his resignation from the post, apparently as he had planned, and my guess turned out to be mistaken.
16-11-2016 15:42 - Svetlana Aleksieviçə cavab

Əziz Svetlana Aleksieviç,

Sovet İttifaqı və sonrakı illər haqqında bizim insanların fikirləri barədə yazılarınız, tərziniz populyar olduqdan və beynəlxalq aləmdə tanındıqdan sonra, bu mövzuda verdiyimiz bütün şərhlər sizin tarixi hekayələrinizin bir hissəsi olmaq üçün nəzərdə tutulub. Beləcə, barmaqlıqlar arasından sızan, "İkinci əl zaman" ("Second Hand Time") üzərində qısa amma ruhlandırıcı mesajınıza mənim cavabım da sizin danışdığınız hekayələr içində bir səs olacaq.

SSRİ haqqında: pis

Mən SSRİ-ni aydın xatırlayıram. 1987-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin Sov.İKP tarixi şöbəsinə qəbul olanda mənim 17 yaşım var idi. İdeologiyaya sahib bir gənc olaraq, düşünürdüm ki, ruslaşdırma prosesi, rüşvətxorluq və təbəqələşmə burada kommunist hərəkatının mənasını məhv edib, və sosializmi müstəqil Azərbaycanda qurmağa davam etmək lazımdır.

Həmin ilin bahar və yayını yaxşı təsəvvür etmək lazımdır. Qarabağ münaqişəsinin başlamasına (Zəngəzurdan azərbaycanlıların kütləvi çıxarılmasına) yarım il qalmışdı, lakin heç bir şey münaqişənin olacağından xəbər vermirdi. Qorbaçov bir müddət öncə hansısa forumda Stalini tərifləmişdi və xalq onu ayaqda alqışlamışdı – yəni hakimiyyətin yenə və birdəfəlik bir əldə cəmləşdirilməsinə heç nə işarə etmirdi. Lakin nə adi vətəndaşların əksəriyyəti, nə də partiyanın təbliğat maşını Qorbaçovun yenidənqurma işləri ilə Çernenkonun meliorasiya işləri arasında xüsusi bir fərq görürdü.

Biz sinif yoldaşlarımız ilə oturub hesablamışdıq ki, Azərbaycan televiziyasında yayımın yalnız 47 faizi öz dilimizdədir, qalanı isə rus dilində. 1979-cu ildə Bakıda biz yalnız talonlar ilə ət, yağ, şəkər ala bilirdik. Uşaqkən bu məhsulları almaq üçün növbələrdə düşən davaların şahidi olurdum. Mənim tarix və cəmiyyətşünaslıqdan hazırlıq müəllimim, sonradan İsrailə köçən Smolenskiy Valeriy Aleksandroviç rüsvayçılıq hesab etdiyi, yəni SSRİ-nin mövcudluğundan 60 il sonra Ərzaq Proqramının qəbul edilməsi haqqında "mətbəxdə" istehza ilə danışırdı.

Bakıdakı mağazalar heç vaxt xırda pulu geri qaytarmırdılar. Həyasızcasına mənimsəyirdilər ki, daha sonra müfəttişlərlə, hüquq-mühafizə orqanları ilə bölüşə bilsinlər. Taksi sürücüləri kimi. Onlar da sayğacın göstərdiyi məbləğdən qat-qat çox məbləğ tələb edirdilər. Böyük Layihə İnstitutunun baş mühəndisi və orta məktəb müəllimindən ibarət olan bizim ailə şübhəli qazancları və siyasi səbəblərdən imtiyazlı olan "adi sovet vətəndaşlarından" daha pis yeyir və geyinirdilər. Beynin əməyi artıq qanuna tabe vətəndaşları dolandıra bilmirdi.

Son onilliklərdə İttifaq reallığının Azərbaycan tənqidçiləri, xüsusi ilə təhsilli təbəqədən olanlar tez-tez RSFSR-ə və digər respublikalara köçürdülər, bu da öz növbəsində ruslaşdırılma və beyin axını prosesinə təkan verirdi. Moskva Mərkəzi Asiya və Zaqafqaziya torpaqlarında birinci katib vəzifələrinə feodal bəylərini oturtmuşdu və əyalətlərin həqiqi problemləri ilə özünü yükləmirdi. Neft, pambıq, tərəvəz, meyvə - hamısı Moskvaya gedirdi, lakin əgər sosializmdə olan feodalizmdən narazısansa, o zaman Tümendə neft yataqları, Sibirdə komsomol tikintiləri, Kuybışevdə kafedralar səni gözləyirdi. Və ya əgər tam bir aparata xidmət edən demaqoqsansa, o zaman Moskva kənarında Şəhər Komitəsinə ("Qorkom") xoş gəldin.

1990-ci ildə Moskva bukinistində bu aparata xidmət edənlərdən birinin kitabını almağa təqaüdüm çatmadı. Müəllifin adı İlya Zemsov idi, hələ 80-ci illərin əvvəllərində SSRİ-ni tərk etmişdi və mühacirətdə "Talan olmuş Respublika" və ya buna oxşar bir başlıq altında öz xatirələrini dərc etmişdi (qeyd: bu aparata xidmət edən adamın Bakıdan olduğunu mənə hal-hazırda təcrübəli bir diplomat olan köhnə bir dostum, demişdi).

SSRİ haqqında: daha pis, amma ...

Bu xatirələrimi siyasi məhbus kimi tanındığım bugünkü Azərbaycanda həbsxanadan paylaşdığımı nəzərə alanda Sovet dövründə keçən uşaqlığım və cavanlığım barədə xatirələrim gülünc səslənir. Ona görə də digər fikirlərə də yer ayırmaq lazımdır.

İnsanların qapıları açıq qoymaqdan qorxmadıqları haqda danışdıqları şaiyələr yalandır. Bakıda yerləşən bütün evlərin birinci mərtəbəsində pəncərələrin önündə barmaqlıqlar var idi, elə indi də var. Bundan başqa, 1983-cü ildə, cinayətkar atamın iş yerində sürücü işləyən Slavik dayının gözləri qarşısında tapançadan atəş açaraq bir neçə polisi öldürmüşdü. Slavik dayı bundan sonra bir müddət sükan arxasında öz-özünə danışmağa başladı, sonra da əyyaş oldu. Sadəcə, bütün bu olanları media üzə çıxartmırdı, bir çox insan xəyali dünyada yaşayırdı.

Elə indi də o dünya üçün darıxırlar.

Sovetin nəyinisə tərifləyəndə gərək həqiqətlər deyilsin.

SSRİ haqqında: yaxşı

1984-cü ildə Bakının yaşayış rayonunda qaz sızmasından çoxmərtəbəli bina partlamış, 59 nəfər həlak olmuşdu. Prokurorluq tez bir zamanda günahkarı "tapdı". O milliyyətcə erməni olan, qaz paylama şəbəkəsinin mühəndisi Serj Aykazyan idi. Bu məsələ siyasiləşməyə doğru gedirdi, çünki hələ o zamanlar cəmiyyət pıçıltı ilə də olsa, güya erməni xalqının adından və ya erməni xalqı naminə çıxış edən terroristləri həvəslə müzakirə edirdi. Buna səbəb Moskva metrosunda, bir müddət öncə Bakı avtobusunda, Paris hava limanında baş verən partlayışlar idi.

Lakin Azərbaycan SSR-nin bütün məhkəmələri, o cümlədən, Respublika Ali Məhkəməsinin Plenumu, Aykazyana tam bəraət qazandırdı. O zaman Azərbaycan prokurorları elə etdilər ki, SSRİ Baş Prokurorluğu özü məhkəmə qərarına yenidən baxsın. Lakin güclü təzyiqlərə baxmayaraq, 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsi dördüncü dəfə Aykazyana bəraət qazandırdı.

Qeyd etmək lazımdır ki, bütün bu illər ərzində şübhəli şəxs olan mühəndis barmaqlıqlar arxasında yox azadlıqda idi.

Bu gün Azərbaycan BMT, ATƏT, Avropa Şurası və sairə təşkilatların üzvüdür. Strasburqda Avropa Məhkəməsi mənim siyasi səbəblərdən həbs olunduğum barədə qərar verdi. Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi mənim azad edilməmi tələb edən səkkiz sənəd qəbul edib. AŞPA, Avropa Parlamenti, BMT-nin İnsan Hüquqları Şurası məni siyasi məhbus elan ediblər və azad edilməyimi tələb edirlər. Və mən indiyə kimi barmaqlıqların arxasında daha uzun zaman keçirdim, nəinki Aykazyan Sovet Azərbaycanının məhkəmə proseslərində. Bundan sonra insanlar hansı nəticə çıxara bilərlər?

İttifaq haqqında, amma necə?

Otuz il öncəki sadəlövh düşüncələrimə qayıdaraq, özümdən soruşuram: korrupsiyasız, təbəqələşmənin aradan qalxdığı, insan haqlarına və demokratiyanın bugünku və sabahkı prinsiplərinə həqiqi hörmət edilən, məqsədyönlü dil assimilyasiyası güdülməyən, bəşəriyyətin elmi-texniki və sosial tərəqqisinə xidmət etmək üçün aydın missiyası olan yeni İttifaq mümkündürmü? Bu günə qədər "İttifaq" mövzusunda olan təşəbbüslər onu qurmaq yox, calamaq niyyəti kimi görünür. Və o təşəbbüslərdə burada göstərilən ideoloji istiqamətlər üzərindən heç bir əlverişli maksimalizm yoxdur.

Buna görə də bu, mümkün deyil. Buna görə də həm Rusiya, həm də Azərbaycan bu istiqamətlərə daha yaxın olan Avropa İttifaqına inteqrasiya olunmalıdırlar. Onlar yaxşı başladılar, amma təəssüf ki, orada artıq öz hüquqlarının dəyərini unutmuş, azadlıq sevgisini itirmiş güclü siyasi nəsil yetişib. Biz, keçmiş və ya "son sovet insanları" bu mövzuda daha həssasıq, mənim fikrimcə bu Sizin də kitabda vurğulanıb, əziz Svetlana Aleksieviç. Bəlkə də, biz onlara bu böhranı aradan qaldırmaq üçün öz əqidəmiz və prinsipiallığımız ilə kömək edəcəyik.

Hörmət və minnətdarlıqla,

İlqar Məmmədov

15-11-2016 09:45(no subject)
I had asked my lawyers to bring me a printout of twitter postings tagged as #freeilgar or otherwise mentioning my case so that I could better understand aspects of international solidarity given my judicial situation. The printout as well as a copy of my favourite the Economist magazine have not been permitted into the prison. This is just another gross violation reducing the efficiency my defence in the “court”.

Despite all the breaches of law, we had won the European Court once and are determined to win it again. In the meantime, I hope the #freeilgar campaign will expand.

Thank you all!
Дорогая Светлана Алексиевич,

После того как Ваш стиль повествования о точках зрения наших людей на СССР и последующие годы получил широкую известность и международное признание, он программирует все наши комментарии по теме на превращение в частицу изобретенной Вами летописи. Так и мой ответ на краткое, но вдохновляющее послание, просочившееся сюда за решетку с Вашей дарственной надписью на Secondhand Time, станет еще одним голосом  в той истории, которую рассказываете Вы.

Про СССР: плохо

Помню СССР отчетливо. В 1987 году мне было 17, когда я поступил на отделение Истории КПСС истфака МГУ. Идеологизированным юношей я считал, что русификация, взяточничество и классовое расслоение выхолостили здесь суть коммунистического движения, и что продолжать строительство социализма следует в независимом Азербайджане.

Весну-лето того года надо хорошо себе представлять. До начала карабахского конфликта (массовое изгнание азербайджанцев из Зангезура) оставалось около полугода, но ничто именно конфликта не предвещало. Горбачев на каком-то форуме относительно недавно похвалил было Сталина и зал устроил ему овацию – то есть повторным и окончательным развенчанием режима личной власти совсем не веяло. А перестройку Горбачева и мелиорацию Черненко ни большинство обычных граждан, ни пропагандистская машина партии особенно не различали.

Мы с одноклассниками сели и посчитали, что на азербайджанском телевидении только 47 процентов вещания было на нашем языке. Остальное – на русском. Мы в Баку с 1979 года покупали мясо, масло, сахар только по талонам. Ребенком я наблюдал драки в очередях за этими продуктами. Мой репетитор по истории и обществоведению Смоленский Валерий Александрович, уехавший затем в Израиль, иронизировал “на кухне”  по поводу того, что он считал позором – принятия Продовольственной программы на 60-м году существования СССР.

Магазины в Баку всегда недодавали сдачу. Нагло присваивали, чтобы делиться с ревизорами и правоохранительными органами. Как и таксисты – те требовали в разы больше показаний счетчика. Наша семья главного инженера большого проектного института и учительницы средней школы одевалась и питалась значительно хуже семей “простых советских людей” с сомнительными приработками или политически обусловленными привилегиями. Умственный труд перестал вознаграждать законопослушных граждан.

Критики азербайджанских реалий последних десятилетий Союза, особенно из образованного класса, чаще всего переезжали в РСФСР и другие республики – что подстегивало как русификацию, так и утечку мозгов. Москва, усадив феодальных баев в кресла первых секретарей среднеазиатских и закавказских территорий, не особенно обременяла себя истинными проблемами провинций. Нефть, хлопок, овощи, фрукты – Москве, а там уже если не нравится феодализм при социализме, добро пожаловать на нефтепромыслы Тюмени, на комсомольские стройки Сибири, на кафедру в Куйбышеве, или в подмосковный горком, если ты прямо совсем гонимый аппаратчик-правдоруб.   

На книгу одного из таких аппаратчиков, продававшуюся в московском букинисте в начале 1990-х, мне как-то не хватило стипендии. Илья Земцов, так звали автора, еще в начале 80-х уехал из СССР, и в эмиграции издал воспоминания под названием “Разворованная республика” или что-то в этом роде (Примечание: о том, что это был бакинский аппаратчик мне рассказал давний товарищ, ныне опытный дипломат. Я не перепроверял).

Про СССР: еще хуже, но …

Впрочем, такие мои воспоминания о советском детстве и молодости звучат нелепо, если я делюсь ими из тюрьмы сегодняшнего Азербайджана в общепризнанном качестве политзаключенного. Напрашиваются и иные оценки.

Разговоры о том, что люди не боялись оставлять двери квартир незапертыми – выдумки. Все окна на первых этажах в Баку были и остаются в решетках. Кроме того, в 1983 году на глазах у “дяди Славика” – водителя на работе у отца – преступник уложил стрельбой из пистолета нескольких милиционеров. Дядя Славик потом некоторое время разговаривал за рулем сам с собой. А потом спился. Просто все эти страсти не передавали СМИ, многие люди жили в иллюзорном мире, по которому сейчас некоторые соскучились.

Так что, если что советское и хвалить, то надо по существу.

Про СССР: хорошо

В 1984 году в спальном районе Баку от утечки газа взорвался многоэтажный дом. Погибло 59 человек. Прокуратура  быстро “нашла” виновного. Им оказался Серж Айказян, армянин по национальности, инженер газораспределительной сети. Дело приобрело политический привкус, так как общество в те годы живо , хотя и шепотом, обсуждало террористов, выступавших якобы от имени или во имя армянского народа: взрыв в московском метро, совсем недавний взрыв в бакинском автобусе, взрыв в парижском аэропорту и т.д.

Однако, все суды Азербайджанской ССР, в том числе Пленум Верховного суда республики, полностью оправдали Айказяна.  Тогда азербайджанские прокуроры сделали так, чтобы сама Генпрокуратура СССР оспорил судебное решение. Но 1988 году, несмотря на столь мощное давление, Верховный суд той же Азербайджанской ССР в четвертый раз оправдал Айказяна.
Важно отметить, что все эти годы подозреваемый инженер оставался на свободе, а не за решеткой.

Сегодня Азербайджан является членом ООН, ОБСЕ, Совета Европы и прочего. Европейский суд в Страсбурге решил, что я арестован по политическим мотивам. Комитет Министров Совета Европы принял восемь документов, настаивающих на моем освобождении. ПАСЕ, Европарламент, Совет ООН по правам человека объявили меня политзаключенным и требуют освобождения. А я провел за решеткой больше времени, чем Айказян судился в азербайджанских советских судах. И какие же людям делать выводы?

Про Союз, но какой?

Возвращаясь к своим наивным рассуждениям тридцатилетней давности, спрашиваю у себя: возможен ли новый Союз – без коррупции, с выздоравливающей природой классовых различий, с ненаигранным уважением к правам человека и принципам демократии сегодняшнего и завтрашнего дней, без целенаправленной языковой ассимиляции, с очевидной миссией служения научно-техническому и социальному прогрессу человечества? До сих пор инициативы по теме “Союз” выглядят как стремление его сколотить, а не построить. И в них нет практичного максимализма по обозначенным здесь идейным ориентирам.

Поэтому он невозможен. Поэтому и России, и Азербайджану придется интегрироваться с Европейским Союзом, который заметно ближе к тем ориентирам. Его неплохо начали, но к сожалению, там уже сильно политическое поколение, подзабывшее цену  своих прав, потерявшее страсть к свободе. Мы, бывшие или “последние советские”, чувствуем эту тематику острее, о чем Ваша книга и есть, на мой взгляд, дорогая Светлана Алексиевич. Может быть мы им и поможем преодолеть нынешний кризис. Твердостью и принципиальностью.

С уважением и благодарностью,

Ильгар Мамедов
10-10-2016 18:05 - КИНООБОЗРЕНИЕ
Так получилось, что искусство кино я “потребляю” в основном на русском языке. Поэтому кинообозрению тоже быть на русском.

В рубрике “Haqqımda” на этом блоге есть далеко не полный список фильмов когда-либо мне понравившихся. Он поделен на Высшую и Первую лиги, как в футболе. Некоторые из лент со временем (лично моим) перешли из лиги в лигу.

Обновляя список сегодня, должен повторить, что дополнения тоже есть результат совсем не целенаправленного поиска, а дело случая – на этот раз это то, что мне посчастливилось посмотреть в тюремном кинозале или по телевизору за эти 3,7 года.

Высшей лиги из этого ряда достоин пока только “Английский пациент”, который я в первый раз смотрел лет 20 назад в Будапеште. Комментариев к фильму о венгерском графе у меня будет. Смотрите и получайте все.

Остальные идут пока в Первую лигу, но вы не пожалеете времени, потраченного на эти ленты.
Смотрите “В доме” если воспитываете слишком умного сына, и “Дневник девочки - подростка” – если слишком умную дочь. Первый – светлый (французский?) фильм о муках современного творчества и о дьявольской его силе, а второй – стильный американский фильм о самопознании в 1970-е. Оба сняты совсем недавно.

Немецкий фильм “Кто я?” о напористом (на здоровом ли?) программисте будете смотреть на неровном от восторга дыхании даже если в зале вокруг вас курят 500 человек. Так было со мной.

Отмечу и мрачный ужастик, название которого забыл, но сюжет построенный на злоключениях матери-одиночки, живущей  сыном-аутистом, помню. После крушения яхты она с друзьями спасается на мистическом корабле. Но спасается ли? О завихрениях пространства времени, о судьбе.

Турецкая “Зимняя спячка” не зря получила Золотую пальмовую ветвь. Мне кажется, если не все авторы, то по крайней мере оператор российского “Левиафана”, который впрочем, тоже хорош, но еле дотянул до Первой лиги.
This page was loaded Mar 23rd 2018, 8:10 pm GMT.