You are viewing ilgarmammadov

Tərəqqipərvər. İlqar Məmmədovun bloqu, Est. 2006
Adam kimi inqilab, insan simalı dövlət.
Ən yeni yazılar 
01-05-2015 12:32 - Mən Amerikanı sevirəm!


 Amerikanın Azərbaycanda dar günü ola bilməz, çünki biz Amerikanı sevirik.


İlqar Məmmədov

Respublikaçı Alternativ Hərəkatının Sədri.
05-04-2015 20:49 - TARİX, PİKETTY, TƏRƏQQİ
TARİX, PİKETTY, TƏRƏQQİ

“Bir kitabın təsiri altında yaşayan adamdan qorx” demiş filosof da sözqoşan atalar kimi ancaq qismən və bəzən haqlı olur. Keçən ilin aprelində dünyaya gəlmiş bir kitab bəşəriyyətin iqtisadi və siyasi elitasını təkbaşına əsarətə alaraq ona yeni tərbiyyə verməkdədir. Çoxdan lazım idi. “XXI əsrdə kapital” əsərilə Karl Marx’ın “Kapital”ının nəhəngliyini xatırlatsa da fransız müəllif Thomas Piketty biliklə dolu vaqon roluna iddialı deyil, çünki özünün Marx’dan güclü bir lokomotiv olduğunu anlayır.

Azərbaycanda kapitalın roluna tənqidi baxış heç də həmişə Sovet təbliğatı ilə bir bağlantıda gəlməyib. XX əsrin ilk 20 ili ərzində bütün dünyada olduğu kimi bizdə də sosialist gündəm intellektual dairələrdə çox güclü idi. Hətta 1918 də dövlətimizə ona görə “Xalq Cümhuriyyəti” deyilirdi ki, imperialist müharibə ilə Avropanı sarsıtmış oliqarxik cümhuriyyətlərdən onun fərqi hiss olunsun.

“Sol” kimi təqdim oluna biləcək ideyalara Sovet istilası dönəminin yaratdığı allergiyamızın söndürülməsi üçün Piketty’nin kitabı təsirli əlacdır. İnkişaf etmiş on ölkə üzrə 250 ilin vergi və digər iqtisadi məlumatlarını dərin statistik təhlilə məruz qoyaraq Piketty isbatlayır ki, sərbəst bazar şəraitində kapitalın gətirdiyi gəlir ümumi iqtisadi artımdan həmişə azacıq yüksəkdir. İqtisadi elmin təməli mənasında bu nəticə Marx’ın fəlsəfi məntiq yolu ilə gəldiyi qənaətlə eynidir: kapitalistlər başqalarının yaratdığı dəyərin böyük hissəsini mənimsəyir, varlılar, yəni kapital sahibləri, daha da varlanır, yoxsullar isə daha da yoxsullaşır.

Bu nəticə bir sıra başqa mənalar da yaradır. Xüsusilə də, sərbəst bazar iqtisadiyyatının heç də daha yaxşı çalışanları mükafatlandırmaması mənasını. Hansı ki, XX əsr boyu bütün sağcı siyasilərin fəlsəfi-etik baxışları “sərbəst bazar zəhməti daha ədalətli şəkildə mükafatlandırır” fərziyyəsinə əsaslanırdı.

Səlist, tərəfsiz statistika bunun belə olmadığını sübuta yetirəndən sonra dünya XX əsrin əvvəlində mövcud olmuş gündəmə qayıdır. O vaxtlar kapitalın tək-tük əllərdə cəmləşməsi rəqabəti çox əngəlləyirdi. Məlum olur ki, o dönəmin inhisarçılığı sərbəst bazarın özünün yaratdığı problem idi, yəni bazarda sərbəstlik qıtlığından irəli gəlmirdi. Məlum olur ki, Amerikada Theodore Rooseveltin, Avropada isə daha az miqyasda digər liderlərin inhisarçılığa qarşı gördüyü tədbirlər sağ və soldan daha üstün düşüncə tərzindən irəli gəlirdi. O siyasətin adını “tərəqqiçilik” qoymuşdular. Amerika və Avropanın sonrakı yüz ildə dinamik inkişafına həmin siyasət ən çox təminat gətirən amillər sırasındadır.

Piketty’nin baxdığı rəqəmlr göstərir ki, kapitalizm tarixində ancaq bir dəfə - 1920-1980-ci illərdə - iqtisadi artım kapitalın gətirdiyi gəlirdən daha yüksək olub. Orta sinifin formalaşması və çiçəklənməsi də məhz həmin nadir halın məhsulu idi. O vaxtdan bəri kapitalın təmərküzü yenidən güclənir, sosial mobillik isə (yəni insanın öz bacarıqları hesabına varlanması imkanı) zəifləyir.

Məsələn, 1910-cu ildə Amerika və Avropada bütün kapitalın 80-90 faizi əhalinin ancaq 10 faizinə məxsus idi. Daha da xırdalasaq, görərik ki, əhalinin 1 faizi bütün var-dövlətin 50-60 faizinə sahib idi. 1970-ci ildə bu göstəricilər müvafiq olaraq 60 və 30 faiz səviyyəsinə düşdü. Sonrakı 40 ildə isə sərbəst bazar öz sifətini yenidən göstərməyə başladı: ABŞ-da əhalinin 90 faizininin ümumi gəliri cəmi 0,5 faiz artdığı halda, 10 faizinin gəliri 20 faizədək artdı. Avropada da yön oxşardır.

Ancaq ağılsız adam Piketty’nin bu fundamental və Nobeli şübhəsiz qazanacaq araşdırmasından “solcu” ya da “sağcı” nəticələr çıxarır. Sərbəst bazarın demokratik quruluşla ziddiyyət təşkil etməsi, toplumu oliqarxiyaya sürükləməsi göz qabağında olsa da, heç bir halda bu, sosializmin bərqərar edilməsi zərurətini diqtə etmir.

Elmi nəticə ondan ibarətdir ki,sərbəst buraxılmış bazar sərbəstliyi elə özü yeyib onun sonuna çıxır. Piketty’nin özünün tövsiyyəsi isə odur ki, dövlət heç də bazarı sərbəstləşdirmək, ya da əksinə nəzarətə almaq deyil, sadəcə rəqabətin keşiyində durmaqla məşğul olmalıdır. Bu təqdirdə biznes, əmlakı icarəyə verməkdən daha gəlirli fəaliyyətə yenidən çevriləcək və, beləcə, sosial mobillik, yəni tərəqqi stimulları işləməyə başlayacaq.

Raket mühərrikləri mövzusunda konfransda velosiped çilingəri özünü necə hiss edərsə, Azərbaycan iqtisadiyyatı da Piketty’nin kəşf elədiyi aləmdə özünü elə hiss edir. Bizdə kapitalizm lövhəsi altında orta əsrlərə xas iqtisadi münasibətlər hökm sürür və var-dövlət təmərküzünün səbəbləri kapitalizmin qüsurlarına az bağlıdır.

Bəs niyə Azərbaycan müstəqillik dövründə iqtisadi yolunu azdı? Daha geniş baxaq. 1991-də Ukrayna və Polşanın Ümumi Daxili Məhsulu təqribən bir-birinə bərabər idi. 2014-cü ildə Polşa Ukraynanı artıq üç dəfə üstələmişdi. Çünki sosializmlə vidalaşmış iki ölkənin yolları ayrıldı. Polşada dəyişikliklər Balzeroviçin məşhur kəlamına köklənmişdi (mətn dəqiq deyil, xatırladığım kimi verirəm): “Sərbəst bazar iqtisadiyyatı mövcuddur Banqladeşdə. Bazara söykənən çağdaş iqtisadi orqanizm isə çox daha mürəkkəbdir və biz onu qucaqlamalıyıq”. Ukrayna öz növbəsində Rusiyanın ən primitiv, vəhşi kapitalizm islahatlarını yuxarı-aşağı təkrarladı. Eynən Azərbaycan da. Nəticədə, cəmiyyətin ən gerici, ənənə və ətalətdən doğan impulsları kapitalizmin nöqsanları ilə birləşib tərəqqi impulslarını boğdu.

Bizdə də, Ukraynada da, digər uğursuz nümunələrdə də ifrat təbəqələşmə, varlı və yoxsullar arasında uçurumun dərinləşməsi Piketty’nin tapdığı kapitalizm nöqsanlarına aidiyyatı azdır və onlar daha çox feodal mexanizmlərin yağlanaraq, sazlanaraq işə salınmasından irəli gəlir.

Yaxşı, kapitalı sərbəst bazar bir neçə əllərdə cəmləşdirəndən sonra nə baş verir? Həm Piketty, həm də Marx buna eyni, bu dəfə statistikasız, məntiqi müşahidələrə bağlı cavab verir: var-dövlətin zor gücünə yenidən bölüşdürülməsi, yəni inqilablar, sərhəddaxili və sərhəd aşan müharibələr.

Kapitalın hansı mexanizmlə dar dairəyə sıxılmasının fərqi yoxdur – sonu dövraşırı yeni bölgüdür. II Dünya müharibəsindən sonra Avropamızın və Amerikanın uzunmüddətli sülh şəraitində yaşaması həm də sosial təbəqələşmənin azalması sayəsində mümkün olmuşdur. Belə siyasəti yeridə bilməyən regionlar ya da bütövlükdə bəşəriyyət gec-tez yeni fəlakətlərlə üzləşəcək.

Birkitablılıqda ittiham edilməyim deyə, bu yazımı digər önəmli araşdırma ilə tamamlayım. Bir sıra aparıcı alim (Foreign Affairs jurnalı, iyul-avqust 2014) hesab edir ki, rəqəmsallaşma kapitalın mahiyyətini dəyişir. Kapital gələcəkdə daha asanlıqla çoxaldıla ya da yayıla bilər deyə, bəlkə onun cazibə qüvvəsi bir qədər azalar və Piketty’nin göstərdiyi qüsurlu üstünlük önəmsizləşər. Ancaq hələlik bu, çiy bir fərziyyədir. Hələlik kapital sahibləri iş adamlarından daha çox qazanır, böyük kapital sahibləri isə kiçik kapital sahiblərindən çox qazanır. Dünya 1915-ci ilə qayıdıb. Deməli 100 ilin ən uğurlu təcrübələrinə güvənməliyik, minilliklərin “topla, sonra savaşla yenidən bölüşdür” hökmünə tabe olmamalıyıq.



İlqar Məmmədov
Respublikaçı Alternativ (REAL) hərəkatının sədri
Прежде чем завершить эту запись трагикомической байкой из «Осени патриарха» Габриэля Гарсиа Маркеса, весть о смерти которого распространилась уж не помню в который год моего продолжающегося тюремного заключения, хочу начать ее с не менее живописной политической истории из действительности, а не вымысла.

В июне 2014 года, когда абсолютный правитель Азербайджана Ильхам Алиев только поднялся на трибуну Парламентской Ассамблеи Совета Европы (ПАСЕ), готовясь при помощи эйфорической нефтедолларовой отсебятины отслужить местную обедню, госпожа Энн Брассер, глава Ассамблеи неспособной привлечь его к ответственности за вопиющие нарушения прав человека, попыталась ущипнуть его хотя бы за отсутствие должного представительства женщин в делегации, пришедшей с ним в зал заседаний. Господин Алиев ответил на это в последующие несколько месяцев, добавив трех известных женщин в клуб политзаключенных, прежде исключительно мужской. Если бы он поучал ПАСЕ сегодня, его свита была бы той же, но благодаря искривлению гравитации и времени в ПАСЕ, означенный тюремный люд теперь может констатировать половое разнообразие в своих рядах.

Такое вот отличительное чувство юмора у единоличных правителей – как убеждает нас Маркес иронией собственной – произрастает из их очевидно большей, чем у обитателей демократических институтов страсти к своему делу. Но вдобавок к низкий мотивации коллег госпожи Брассер в ПАСЕ, ее руки выкручены еще и интересами ВР, принца Эндрю, платного лобби в европейских столицах – всех тех, кто подстегивает антизападные, пропутинские, антиизраильские чувства и религиозные крайности в нашем репрессированном обществе.

Впрочем, недавняя развязка другой, криминально-политической истории оправдывает оглядку мадам председателя на женщин как на глубинных агентов изменений к лучшему. В 2003 году 16-летняя Ламия, вероятно стремившаяся защитить своего 18-летного приятеля от пожизненного срока, призналась следствию в нанесении смертельного ножевого ранения своему бывшему бойфренду. Убитый был сыном известного магната. Кажется поначалу новый парень девушки в бегах, и именно с целью вынудить его сдаться магнат арестовал всех его родственниц. Тогда, одного из любителей подолбить европейских критиков россказнями о преимуществах нашей правоохранительной практики – депутата Али Гусейнли – докладчик ПАСЕ Андреас Гросс потащил в провинциальное управление полиции, где отчитал как мальчишку в сцене с участием онемевшей от страха толпы невинных узниц. Женщин освободили, но отец и другие непричастные близкие предполагаемого убийцы провели годы в тюрьме, сам парень получил все-таки пожизненный срок, а Ламию приговорили к 10 годам – максимуму для ее возраста. В 2013 году, когда приближался конец ее срока, она получила дополнительные 5,5 лет, на этот раз по обвинению в нарушении дисциплины в колонии. К тому времени остатки сообщества правозащитных организаций Азербайджана уже барахтались ради собственного выживания, и поэтому дело Ламии было забыто страной. Очевидно поняв, что магнат – с судами, прокуратурой и тюремными надзирателями в его распоряжении – никогда не даст ей выйти на волю, Ламия решила забеременеть, что бы показать всем наглядно коррупцию в системе управления тюрьмами и таким способом может быть выиграть билет на свободу. В октябре 2014 года она родила мальчика, отцом которого – скандал! – оказался арестант следственного изолятора. В феврале 2015-года, к радости широкий публики, с чувством следившей за событиями с тех пор как о родах все прознали, у власти не осталось выбора: наспех созванный апелляционный суд оценил второе наказание Ламии как «слишком суровое», сократил его до двух лет и тотчас освободил ее. Приятеля же освободили через месяц указам о помиловании. Счастливый конец истории, достойной кинематографа.

Метод Ламии не может быть широко применен, потому что большинство политзаключенных не имеет природной предрасположенности к беременности. Отсюда и нужда в ПАСЕ. В стенах, призванных хранить дух демократической культуры Европы, положение притеснителей должно вселять в последних уныние. В Азербайджане сейчас больше политзаключенных, чем в изгнанной из этих стен Белоруссии и обезмандатенной России вместе взятых. На каком основании те шесть человек, что представляют наш режим в ПАСЕ все еще сохраняют там голоса?

Книга Маркеса – это собрание фрагментов из жизни в подавляемом обществе. Один из фрагментов описывает любопытного молодого человека по фамилии Линарес, как – то раз случайно уставившегося на карету проезжавшего мимо диктатора. Линареса отправляют в тюрьму, так как обманчивая память внушила правителю иррациональное ощущение опасности. Годы спустя диктатор признал, что у него просто разыгралось воображение и что он никогда прежде не видел этого человека. Но отпускать Линареса он отказался, на том основании, что после стольких лет за решеткой тот вероятнее всего присоединился бы к «врагам».

Маркес не на стороне тех в ПАСЕ, кто считает, что правители отпускают того или иного противника когда их страсть подержать человека за решеткой через некоторое время удовлетворяется. И он прав: им нужны наши души. За последние 15 лет почти во всех случаях политзаключенные у нас выходили на свободу только после письменного или устного обязательства, унижающего их достоинство или ограничивающего их дальнейшую деятельность. Во всех этих случаях европейские институты одобряли такое освобождение – как если бы не знали каким способом подобные обязательства навязывают жертвам. Это превращало данные институты в своего рода придаток машины репрессий и помогало режиму обновлять цикл политически мотивированных арестов. С этой практикой должно быть покончено. Мы, вооруженные до зубов демократическими идеалами ненасильственной трансформации, имеем право мирного, невинного прохода на свободу, и ПАСЕ обязана это право обеспечить.


Ильгар Мамедов
политзаключенный
Азербайджан
29-03-2015 22:09 - MARQUEZ AND MATRİARCHY
Before I conclude this piece by a tragicomic episode from “The Autumn of the Patriarch” – a novel by Gabriel Garcia Marquez who has died during my ongoing years in gaol, I would like to begin it with a no less telltale political story from real life.

In June 2014, as Azerbaijan’s absolute ruler lham Aliyev was showing himself off at the grandstand of Parliamentary Assembly of the Council of Europe (PACE) preparing to start his admonition, Ms Anne Brasseur, the dedicated and honest President of the Assembly not able to keep him accountable for the flagrant violation of human rights, desperately ventured to pinch him at least for not having a proper visual representation of women in the delegation that had been accompanying him to the plenary hall. He responded to that in a few months by adding three prominent female activists to his previously all-men club of political prisoners. If he was speaking at the PACE today, his retinue would be the same, but thanks to the distorted gravitation and time at PACE the prison populace in question now is more sexually diverse.

Autocrats’ distinctive sense of humour in such affairs – as Marquez persuades us with his own – stems from their obviously greater passion for what they do as compared to the inhabitants of democratic institutions. In addition to the low motivation of most of Ms Brasseur’s colleagues at the PACE, her hands are twisted by the interests of BP, Prince Andrew, and paid lobby in the European capitals – all spurring anti-Western, pro-Putin, anti-Israel, and extreme religious sentiments within our repressed society.

Nevertheless, Madam President was right – women are a great force of change, as a recent PACE- related prison experience worth of filmmakers’ attention has demonstrated: in 2003, a 16-years-old Lamia in an apparent wish to cover up her boyfriend who was already 18, and hence potentially subject to a life imprisonment, pleaded guilty in stabbing to death her ex-boyfriend, son of a powerful, rich, and well-connected provincial governor in our famously corrupt country. As far as I remember, at first, the boyfriend was in hiding. The governor detained all female relatives of him in order to force surrender. Then PACE rapporteur Andreas Gross drove the chief of the Parliamentary Committee for Legal Affairs Mr Ali Huseynli, who used to lecture European critics on how more advanced Azerbaijan’s human rights practice was compared to that of western ill-wishers’, to the provincial police station and bawled out him back by pointing at the crowd of innocent women behind bars. That provided only a temporary relief to the family. Although the women were released, the boy’s father and other innocent relatives spent several years in gaol, the boy himself did get a life sentence, and Lamia was imprisoned for 10 years – maximum for her age. In 2013, as the end of her term was approaching, she got sentenced to extra 5,5 years for allegedly violating the prison discipline. By then the remnants of the human rights community of Azerbaijan have been floundering to save their oun existence and therefore the case was forgotten by public. Lamia obviously realized that the strongman – with courts, prosecution, and prison officials at his disposal – will not let her out anyway and decided to get pregnant in order to expose most vividly the corruption in prison administration and thus possibly win a ticket to freedom. In October 2014 she gave birth to a boy whose father, scandalously, happened to be one of inmates of the country’s main detention facility (through which practically all political prisoners have passed and many are currently held there). In February 2015, to the joy of broad public, which had been emotionally following the case since the birth was reported, the authorities had no option but to release her: an urgent appellate court called her second term “too harsh”, reduced it to two years, and immediately released her and the baby. The boyfriend was released by a pardon decree in March 2015. Happy end.

Lamia’s method is not broadly applicable because most of political prisoners have no natural predisposition to pregnancy. That is why they need the PACE. It must punish the autocrats by keeping them at least downcast in the house of European political culture or even out of it. Azerbaijan has more political prisoners than the expelled Belarus and the de-credentialized Russia taken together. On what grounds those six people that represent our regime at PACE can still vote on European issues?

The novel by Gabriel Garcia Marquez is a collection of fragments of life in a repressed society. One of the fragments depict a young curious man named Linares who happened to stare at the dictator’s car while the latter was inside it. Linares was sent to gaol because the ruler found his face a little bit familiar and irrationally sensed danger in that memory. Many years later the dictator admitted that his imagination had gone too far, and that indeed he had never seen the man before. Nonetheless, he refused to release him because after so many years behind bars Linares was very likely to join the “enemies”.

Marquez is not on the side of those at PACE who believe that autocrats release an opponent once their appetite for his/her time in prison is satisfied. They want our souls. In the past 15 years, almost in all cases political prisoners have been released upon written or verbal commitment humiliating their honour or restricting their future activity. In all those instances the European institutions approved such releases – as if they did not know by what means the commitments were imposed on the victims - thus in a way becoming an extension of the repressive mechanism and helping to renew the cycle of politically motivated arrests. That practice must end. We, armed to the teeth with democratic ideals of non-violent transformation, have the right of innocent passage to freedom and the PACE must ensure it.

Ilgar Mammadov

Political prisoner
Azerbaijan
29-03-2015 21:34 - MARQUEZ VƏ MATRİARXAT
Bu yazını Gabriel Garcia Marquez’in “Patriarxın payızı” əsərindən götürülən bir hekayə ilə bitirməkdən ötrü zindanda olduğum illərin birində dünyasını dəyişmiş Marquez’in xatirəsinə layiq bir söhbətlə onu başlamaq lazımdır. Gerçək həyatda gördüyümüz hekayəlik bir hadisə bu işə çox yarayır, ondan başlayaq.

Beləliklə 2014-cü ilin iyununda İlham Əliyev AŞPA tribunasına qalxıb oradan neft-qaz eyforiyası ruhunda “xütbə” oxumağa hazırlaşan anlarda insan haqlarının kobud şəkildə pozulmasına görə onun cavabdehliyini təmin edə bilməyən Assambleyanın sədri: xanım Ann Brasseur acizlikdən qərara gəlir ki, heç olmasa natiqi təqdim edəndə onu Srasbourga özü ilə gətirdiyi heyətin tərkibində qadınların yetərli nisbətdə olmadığına görə qınasın. Hökmdarımız buna növbəti bir neçə ay ərzində üç tanınmış qadını siyasi məhbuslar sıralarına əlavə etməklə cavab verdi, hansı ki, qınaq anında bu sıralarda ancaq kişilər vardı. AŞPA-da İlham Əliyev bu gün yenidən danışası olsaydı, onun məiyyəti dəyişməz qalacaqdı, ancaq AŞPA-da məkan və zaman boyutlarının əyilməsi sayəsində siyasi məhbuslar arasında cinsi müxtəlifliyə doğru bir addımın atıldığı faktdır.

Hökmdarların belə xüsusi yumor hissi onların – demokratik təsisatların sakinlərilə müqayisədə - öz işinə daha çox həvəsə sahib olmalarından irəli gəlir. Hər halda Marquez öz ironiyası ilə bunu bizə tanıdır. Lakin, xanım Brasseur’un AŞPA-dakı həmkarlarının sönük iradəsindən başqa onun əllərini burub işdən ayrı salan həm də BP-nin, şahzadə Andrew’nun, Avropa paytaxtlarındakı muzdlu lobbinin maraqlarıdır. Bu maraq sahibləri bizim əzilmiş toplumda istər-istəməz Qərbə qarşı, İsrailə qarşı, putinpərəst hissləri və din adında sui-istifadələri gücləndirir.

Bununla belə, xanım Brasseur’un qadınları dəyişikliyin nüvə silahı rolunda görməsinə Lamiyənin kinematoqraf üçün hazır ssenari bağıran hekayəsi haqq qazandırır. Yeri gəlmişkən, onun işində AŞPA kiçik də olsa müsbət iz qoyub. 2003-cü ildə sevgilisinin xeyli sayda qadın qohumu Şəmkirdə həbs ediləndə, o vaxtkı məruzəçi Andreas Gross “millət vəkili” Əli Hüseynlini dartıb polis idarəsinə apardı və qadınları göstərib ona bərk qulaqburması verdi. Əli başını aşağı salıb sadəcə dinləməyə məcbur qalmışdı, çünki bundan əvvəl o da suveren hüquq mühafizə təcrübəmizin Avropaya örnək ola biləcəyi haqda hakimiyyətin sırtıq təşfiqatının icraçılarından idi.

Uğurlu nəticə göstərsə də, Lamiyənin zindandan çıxma metodu geniş istifadəyə yaramaz, çünki siyasi məhbusların əksəriyyəti təbiətən hamiləlik imkanına malik deyillər. AŞPA-ya olan ehtiyac elə bu haldan da doğur.

Avropa demokratik mədəniyyətinin ruhunu qoruyub-saxlamaq üçün inşa edilmiş divarlar arasında zalımlar özlərini ancaq məyus hiss etməli, ona-buna ağıl öyrətməməlidirlər. Bu divarlardan qovulmuş Belarusda, səsi dondurulmuş Rusiyadakı siyasi məhbusların sayı üst-üstə göturəndə bizimkindən azdırsa, Azərbaycanın şər dövlətini orada təmsil edən altı saxtakar nə əsasla hələ də orada səs hüququna malikdirlər?

Marquez’in əsəri isə əzilmiş toplumda yaşayışdan bəhs edən parçalardan ibarətdir. Parçalardan biri Linaress soyadlı şəxs haqqındadır. Diktatorun arabası küçədə onun yanından keçəndə o, təsadüfən arabaya maraqla baxıb. Nəticədə onu zindana atırlar, çünki diktator onu əvvəl haradasa gördüyünü zənn edir, yalançı yaddaşından gələn siqnallar onu vahiməyə basdırır. İllər sonra diktator xəyalının onu aldatdığını, adamı heç vaxt görmədiyini etiraf edir, lakin Linaresi buraxmağa izin vermir. Deyir ki, o əvvəl təhlükə deyildi, indi isə, bu qədər vaxt keçəndən sonra gedib qoşulacaq mənim “düşmənlərimə”.

AŞPA-da kimsə düşünürsə ki, hökmdarların hər hansı əleyhdarı ya da rəqibi həbsdə saxlamaq ehtirasını zaman yatırdır, Marquez bu fikrə qarşıdır. Bəli, onlara bizim vicdanımız lazımdır. Son 15 ildə Azərbaycanda az qala bütün hallarda siyasi məhbusları ancaq onların mənliyini alçaldan ya da gələcək fəaliyyətini məhdudlaşdıran yazılı ya da şifahi öhdəlikdən sonra sərbəst buraxıblar. Bütün bu hallarda Avropa təsisatları belə boşlamanı alqışlayıblar – elə bil qurbanlara bu öhdəliklərin hansı üsullarla yedizdirilməsindən xəbərsiz idilər. Beləcə, həmin təsisatlar təqib maşınının bir növ hissəsinə çevrildilər və siyasi motivli həbslər dövriyyəsini yeniləmək imkanını hakimiyyətə hədiyyə edirdilər. Bu təcrübəyə son qoyulmalıdır. Təpədən dırnağa qədər dinc demokratik dəyişiklik idealları ilə silahlanmış bizlərin ləyaqətli qaydada azadlığa çıxmaq haqqımız vardır və AŞPA bu haqqımızı təmin etməyə borcludur.

İlqar Məmmədov

REAL hərəkatının sədri

Siyasi məhbus
ЗАЯВЛЕНИЕ ДВИЖЕНИЯ РЕСПУБЛИКАНСКАЯ АЛЬТЕРНАТИВА (РЕАЛ)


Азербайджанское политическое движение Республиканская Альтернатива (РЕАЛ) решительно осуждает

убийство выдающегося политического деятеля современной России, неустанного борца за

демократические ценности Бориса Ефимовича Немцова. Любая форма расправы над политическими

деятелями, будь то безнаказанный расстрел, тюремное заключение или преследование единомышленников

того или иного политического лидера категорически неприемлемы и унижают национальное достоинство

любой страны. Находящийся в заключении председатель движения РЕАЛ Ильгар Мамедов на протяжении

своей политической карьеры неоднократно встречался Борисом Ефимовичем в Москве, Санкт Петербурге,

и различных европейских городах и всегда подчеркивал блестящий ум, преданность демократическим

принципам и жизнелюбие господина Немцова. Движения РЕАЛ призывает российские власти и

общественные структуры России найти и наказать всех участников данного злодеяния.
PACE must revisit the 2013 election report


To the January 2015 Session
Of the Parliamentary Assembly
Of the Council of Europe (PACE)

Dear members of the PACE,

Eight months before the presidential elections of October 2013, authorities of Azerbaijan arrested me thus creating serious obstacles to my announced nomination as a candidate PACE sent a small short-term mission led by Mr. Robert Walter to observe the elections. Conclusions of that mission sharply contrasted the findings og the long-term, large, and professional mission of the OSCE office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR).

Nevertheless, the PACE accepted Mr. Walter’s report in an attempt to quickly turn another page that had made Azerbaijan’s ruler Mr.Aliyev feel uncomfortable. This tactics of appeasement resulted – as always before – in further escalation of repressions against civil society, political parties, and religious communities.

In the meantime, on 13 October 2014, the European Court of Human Rights (ECHR) voted unanimously for its judgment which said that my arrest and continued detention (throughout the entire period of official election campaign, voting, and endorsement of results) was not only illegal, but also had a purpose of silencing me for criticizing the government.

In the light of the ECHR ruling and other known developments in Azerbaijan, I hereby call on the January 2015 session of the PACE to revisit and denounce the election observation report prepared by Mr. Walters mission.


Sincerely,

Ilgar Mammadov
Political prisoner
Azerbaijan
14-01-2015 12:02 - EU- Where are the sanctions?
EU- Where are the sanctions?

Mr Donald Tusk
President of the European Council

cc.: Mr Jean-Claude Junker
President of the European Commission
cc.: Mr Martin Schultz
President of the European Parliament

Dear Mr Tusk,

The European Council has been ignoring the calls of three resolutions of the European Parliament “to consider sanctions against authorities of Azerbaijan in case if the situation with human rights deteriorates.” Those resolutions were adopted in May 2012, June 2013, and September 2014.

In the meantime, reports by leading international human rights organizations and most reputable international press leave no place for doubt that things have gone out of hand here.

After so many stolen elections, physical abuse, political murders, and hundreds of activists politically neutralized by long- and short-term imprisonment, people in Azerbaijan are now puzzled and even frightened by the memory of warm reception that has been accompanying the ruling dynasty in their travel to Europe throughout the years of oppression. For example, Mr Barroso has not withdrawnhis 21 June 2013 praise of Mr Ilham Aliyev’s “commitment to democracy” yet.
MÜSTƏQİLİTET, İDEOLOGİYA QAYIRMA MÜƏSSİSƏSİ


İlqar Məmmədov
Respublikaçı Alternativ (REAL)
Hərəkatının sədri

Siyasi məhbusları kimsə dövlət adına ələ almağa gələndə, söhbətə mütləq “suverenlik” sözünü dəyər kimi soxur. Guya bu şəxs və üzünə saxta şahid durdurulan məhkum hansısa dəyərlərə ortaqdırlar.

Hətta bu söhbətlərdən qabaq məni mat qoyan bir hadisəni danışım: on dəqiqə əvvəl saxta şahidi üzümə özü durdurub həbsimdə iştirak edən prokurorluq əməkdaşı sonrakı fasilədə mənə Azərbaycan türklərinin İrandan ayrılıb bizə birləşdirilməsi haqqında xəyalını bölüşürdü. Bəlkə də gözümdə hər ehtimala qarşı vətənpərvər görünmək istəyirdi. Adamdan soruşdum ki, birləşdirib güneylilərin üzlərinə də saxta şahidlər durduracaqsan? Sonda əlini mənə uzatsa da sıxmadım.

Doğrudanmı müstəqilliklə eyniləşdirilimiş o suverenlik bir əbədi dəyərdir, intellektual təməlini heç olmasa qismən bizə borcludur və onun naminə biz, məsələn, siyasilərimizə, jurnalistlərimizə, ictimai fəallarımıza böhtan atıb onları həbsxanalara atmalıyıq?

Heç də yox. Suverenlik 1648-ci ildə Vestfaliya sazişləri nəticəsində Avropada din və sülalə müharibələrinə son qoymuş, sonralar tədricən başqa xeyirli məqsədlərə xidmət məqsədilə inkişaf etdirilmiş, indi isə gələcəyə baxdıqda aktuallığını tədricən itirəcək bir məfhumdur.

İnsan cəmiyyətində “başqasının evinə müdaxilədən çəkin” qaydası da var, “başqasının evinə müdaxilə etməmək olmaz” qaydası da. Qonşuluqdakı evdən daim incidilən adamın iniltisi eşidilirsə, bir neçə xəbərdarlıqdan sonra qonşu ya da kənd o evin sahibinin dərsini verəcək. Bu, insanların ümumi məkanda yaşayışının təbiətindədir. Eynən beynəlxalq münasibətlərin təbiətindədir. Rabitə və nəqliyyat dünya məkanını daraltdıqca, fəlsəfi və etik dəyərlər təkamül yaşadıqca, bu təbiət 17-ci əsrdəkindən 400 illə ölçülən bir təcrübə yüksəkliyindədir.

Mənən geridəqalmış dövlətlərin əlində suverenliyin ideologiyaya çevrilməsi ilk dəfə deyil. Ənvər Hocanın Albaniyası, Çauşeskunun Rumıniyası Soyuq müharibə dövrünün Avropada ən müstəqil dövlətləri olmuşdular. Lakin, muharibədən daha da geridəqalmış halda çıxdılar. Şimali Koreyanın rəhbər ideologiyası da – Çuçxe – dilimizə tərcümədə elə təxminən “müstəqillik əbədidir” kimi bir şey deməkdir.

Suriyada Əsəd rejimi Qolan Yüksəklikləri mövzusunu müstəqillik bağlantısında öz hakimiyyətinin qorunması üçün 30 il istismar etdi. Yerindən durub düz söz deyənin başına qapaz vururdu ki, “Bəs işğal altındakı Qolan Yüksəklikləri?” “Bəs ərazi bütövlüyümüz? ”Axırı məlumdur – ölkə yoxdur, çünki qapaz vurmağın ustaları çoxdur və daim özlərinə qafası tunclaşmış yeni hədəf axtarırılar.

17-ci əsrdə suverenlik formulu Avropada ilk tapılanda, bu gün Azərbaycanda onun heyranlarına çevrilmişlərin ulu babaları qışlaq və yaylaqlarda nəyin peşində idilərsə – bunu onlardan bir çoxu öz yeniyetmə xatirələrinə dönüb fərz edə bilərlər. Amma Avropaya və Amerikaya indi xüsusi amansızlıqla suverenlik dərsi keçirlər, dollar və avro ilə ölçülən müvəqqəti nəğd pul ehtiyyatına güvənərək.

Klassik mənada müstəqilliyimiz əlbətdə ki, əbədi olmayacaq. Sual indi ondadır ki, öz müstəqilliyini bizimlə paylaşmağa hazır olan ölkələrlə müstəqilliyimizi insanlarımız və bəşəri tərəqqi naminə paylaşacağıq, yoxsa sonda kimsə gəlib həmin o müstəqilliyi əlimizdən zorla alıb, əvəzində heç nə verməyəcək?

Suverenliyin bütləşdirilməsi ikinci ssenarinin ehtimalını artırır. Qarabağı başqa səbəbə itirsək də, məhz müstəqillik mövzusuna yanlış yanaşma səbəbilə qaytara bilmirik.

Azərbaycan 20 ildir öz davranışı ilə dünyaya deyir ki, Qarabağı suveren mən həzrətlərinə qaytarın, mən orada özümüzdəki kimi rüşvətxor və siyasi motivli məhkəmələr quracam. Qarabağı mənə qaytarın və bizim oliqarxlar orada torpaqları və mülkləri zəbt edəcəklər. Oranı da rəqabətsiz siyasət və biznes inhisarları məkanına çevirəcəyik. Oranı da buranın hərtərəfli surətinə çevirəcəyik.

Ağıllı və qədim dünyadan cavabında eşidirik ki, oralar yuxarı-aşağı elə sizin gününüzdədir. Fərq yoxdursa, insan həyatı ya da əzabı bahasına nəyin nəylə dəyişdirilməsinə şərait yaradaq?

O qədər vaxt itirmişik ki, artıq bundan sonra demokratik cəmiyyət qursaq belə, dünyanın etibarını qazanmaq çox çətin olacaq.

Avropaya müstəqillik, dövlətçilik, idarəçilik dərsi keçmək cəhdləri bəzən lətifə qədər gülməli olur. Azərbaycan futbol yığması 6:0 hesabı ilə Avropa çempionatında uduzanda, baş məşqçı Berti Foqtsu dəyişdirirlər. İlham Əliyevin adam şərləyici komandası mənə Avropa Məhkəməsində əvvəlcə 7:0, dörd ay sonra isə 5:0 hesabı ilə uduzanda baş məşqçının yardımçısı Ramiz Mehdiyev çıxıb Azərbaycanda keyfiyyətli kadrların qıtlığından gileylənir. Əsl ikili standart budur.

“İkili standart” şüvəninə gəldikdə, o da bütləşdirilmiş müstəqillik ideologiyasına züy tutan ucuz təşviqat şüarıdır. Azərbaycana qarşı Qərbdə heç bir ikili standart yoxdur. Sadəcə Azərbaycan rəhbərliyi daxili və beynəlxalq hüquq təcrübəsindəki fərqi xalqdan bilə-bilə gizlətməyə çalışır.

Ölkədaxili qanunların işləməsini təmin etmək üçün hər yerdə dövlət vardır. Pis ya da yaxşı, onun işi həmin qanunların icrasıdır. Beynəlxalq münasibətlərdə isə, hüququn icrası dövlətin və onun müttəfiqlərinin əməli gücündən asılıdır.

Azərbaycan tərəfindən kimsə ucadan şikayətlənəndə ki, bəzi qətnamələr dərhal yerinə yetirilir, bəziləri isə 20 ildən artıq icrasız qalır – bu, uydurma, üçlü standart və saxtakarlıqdır. Bacarırsansa, ətrafına 20 dövlət yığıb BMT ya da başqa qurumun qətnaməsini icra et. Bacarmırsansa, onda xalqına cavab ver ki, niyə 20 ildə Azərbaycan özünə 20 güclü müttəfiq qazana bilməyib.

Cavabı əslində aydındır. Əgər kimsə öz hakimiyyətini milli maraqlardan üstün tutursa, ya da onları eyniləşdirirsə, deməli dünyada məhz belə ad çıxaracaq. Daxildə xalqı bir müddət aldatmaq olar. Ancaq dünya hər şeyə çox daha tez qiymət verir. Bir şəxsin rejiminin möhkəmlənməsi xatirinə heç kim Ermənistanın işğalçı siyasətini cəzalandırmaz. Beynəlxalq hüquq bunu heç kimdən tələb də eləmir. Nə rəsmən, nə də mənəvi borc şəkilində.

Ferguson hadisələrindən, Brüsseldə hansısa mitinqlərdən ilham almış Azərbaycan müəllimlərinin mühazirələrini eşitdik. Amma bu dərsdən bircə o nəticə çıxır ki, prezident Obama və onun başqa ölkələrdəki məlum həmkarları problem tanıyan və xalqa çözüm yolları təklif edən nadir liderlərdəndirlər. Geridəqalmış düşüncə hökm sürdüyü yerlərdə olduğu kimi “kənar qüvvələr”i ittiham etmirlər, qorxaq mövqeyə sığınmırlar.

Müqayisə üçün, Qubada 2012-ci ilin zorakı etirazları nəticəsində icra başçısını işdən qovmağa məcbur olmuş İlham Əliyev, 2013-cü il İsmayıllı hadisələrindən sonra icra başçısını heç bir halda əvəzləmək istəmirdi ki, kütləvi etirazla hakimiyyətin dəyişməsi təcrübəsi yayılmasın. Ancaq hadisələrdən beş gün sonra mən icra başçısının məlum yalanını sənədlərlə ifşa edəndə, o, həmin şəxsi vəzifəsindən çıxarmağa məcbur qaldı. Onu vəzifədən çıxarmaqdan bir neçə gün öncə məni şərləyib həbs etdirdi ki, ifşa mexanizmini söndürsün. Ancaq yerli idarəetmə böhranını durdurmaq olmaz. 2014-cü ildə Gəncədə insanlar toplaşıb rayon icra başçısını hətta döydülər. Çünki problem məndə deyil, bələdiyyəsizlikdədir. Yerlərdə hakimiyyət birmənalı şəkildə bələdiyyələrə, həqiqətən seçilmiş bələdiyyələrə verilməlidir. İcra başçısı mexanizmi artıq işləmir – bunu nə qədər neft pulu ilə örtüb-gizlədirsən ört-gizlət.

Doğrudur, 2013-cü ildə prezident seçkilərinin ənənəvi axarına imkan verməyəcəyimə görə onsuz da tutulmalı idim. İsmayıllı hadisələri sadəcə bəhanə oldu. Sonrakı dövrdə partiyalara və qeyri-hökümət sektoruna paranoik şübhələr əsasında edilən həbs və qadağa hücumları bunu bir daha təsdiq edir. Ara, bir neçə il ərzində 12 milyon manat xərcləyib fağır QHT tipajları vasitəsilə hər hansı dövləti dağıtmağı ya da zəiflətməyi kənardan kimsə mümkün sayırsa, demək o dövlət artıq dağılacaq görkəmdədir ki. Bu rəqəm mövzusunda səs-küy salanlar (halbuki propaqandist rəqəmdən başqa ortalıqda onu tam əhatə edəcək məzmunlu bir şey yoxdur) ancaq problemlər qarşısında öz zehni yardımsızlığını soyundurub adam arasına çıxarırlar.

Müstəqillik mövzusunu son zamanlar gündəmdə saxlayan amil həm də insan haqları mövzusunda Bakının Vaşınqton və Brüssellə söz savaşına çıxmasıdır. Bəziləri bu savaşı sadəcə Moskvanın sayıqlığını yatırtmaq məqsədi güdən geosiyasi hiylə hesab edir, “axı” Qərb tərəfdən ortalıqda sözlərdən başqa heç nə yoxdur. Deyirlər guya qaz kəmərləri tikilən dövrdə Əliyevlə Qərb birləşib “rusu” aldadırlar. Çoxdan məlum həqiqətləri çox da təkrarlamaq istəməzdim, ancaq sözün yaratdığı ictimai dalğaların sonra çərçivəyə sığdırmağın çətinliyini Vaşınqtonda və Brüsseldə məncə hər kəs anlayar. Onların əməlsizliyi, ifrat söz güləşdirməsi bam-başqa və açıq oyunun qaydalarına uyğundur, nəinki taktiki fitnəyə.

Bu müsbət mənalı “oyun”un adı təəcüblü olsa da, yenə müstəqillikdir. Kütləvi “inilti” bu evdən eşidilməyincə, çətin ki dünyada kimsə sözdən əmələ keçsin. Azərbaycan ayrı bir ərazi və əhalidir - xəritədə qalacaqsa da, qalmayacaqsa da, məsuliyyətini burada yaşayan insanlar daşımalıdır. Qaz kəmərini Azərbaycan dövləti indi tikə bilər, lakin qazı son nəticədə Avropa Birliyinə başqa adlı bir dövlət satası olsa, heç kim “Azərbaycan” sözü və dövlətinin süqutuna və qeyb olmasına görə ağlamaz. Onlar sadəcə xoş məramla və təcrübə yüksəkliyi nöqtəsindən narahatçılıq səsləndirib xalqımıza xəbər verirlər ki, belə rejim gələcəkdə ölkəni ən azından silkələdəcək. Onda nəinki sanksiyalar olacaq, iş hətta Bakının küçələrində beynəlxalq silahlı qüvvələrin patrul xidmətindən gedəcək.

Bir il əvvəl Kiyevdə yüz minlərlə vətəndaş meydana Avropa Birliyi bayraqları altında axışmasaydı, dayanışma və qəhrəmanlıq göstərərək müstəqilliyin 19-cü əsrdəki anlamından 21-ci əsr yozumuna yürümək istəməsəydi, bəyəm Viktoriya Nuland və onun sevgilisi Brüssel Ukrayna xalqına bu yürüşdə həlledici kömək edərdilərmi? Heç də yox.

Bəzən “müstəqilik” demaqogiyası indiki rejimin ifasında lap gülünc çıxır. Ancaq müstəqilliyi bütləşdirmiş dövlətin rəhbərinə saxta seçkidə qələbə münasibətilə qeyri-təbrik məktubunda İngiltərə baş naziri yazar ki, qaz kəməri haqda son qərarı verilsə, nazirimi açılış mərasiminə göndərərdim. Seçki bahasına minnətli müstəqillik!

Keçmişdə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasını təmsil eləmiş bir şəxs kimi deyə bilərəm ki, müstəqilliyimiz həqiqətən tarixi nailiyyət olsa da, onun Çüçxe və s. kimi bütləşdirilməsi mütəşəkkil axmaqlığın təntənəsidir. Kəşflər və nailiyyətlər insan həyatını zaman və coğrafiya müqayisəsində potensialdan aşağıda saxlayırsa, deməli onlara şər qüvvələri sərəncam verməkdədir.

Suverenliyin qaçılmaz 21-22-ci əsr təcrübəsinə kor-koranə keçidin də əleyhinəyəm. Ancaq Azərbaycan dövləti ən əvvəldən səhv yoldadır. Suverenlik bəşər tarixində əbədi dəyər deyil, haçansa icad olunmuş və haçansa yox olacaq bir alətdir. İctimai və bəşəri idarəetmə alətləri insanları gözəllik, elm, tərəqqi harmoniyasına cəlb etməkdən ötrü təkamül tapır, üzəduranlara,“prokuror və hakim”lərə arxalanıb cinayət məsuliyyətinə cəlb etməkdən ötrü yox. Ölkəmiz geriçi ideologiyalı bu dövləti rədd etməli, insan sifətli dövlət qurmalıdır.
Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Naziri
Cənab Elmar Məmmədyarova

Cənab Məmmədyarov,

Məlum olduğu kimi, Avropa Şurası Nazirlər Komitəsində Azərbaycanı sizin nazirlik təmsil edir.

Cari il dekabrın 4 də 47 üzv dövlətin nazirləri adından cıxış edən Avropa Şurası Nazirlər

Komitəsi REAL Hərəkatının sədri İlqar Məmmədovun təxirə salınmadan sərbəst buraxılmağına dair

qərar qəbul edib.

Həmin qərarı şərh edərkən, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə

heyətinin başçısı Səməd Seyidov demişdir ki, “ İnsan haqları məsələsi hər hansı qurum, o

cümlədən Avropa Şurası tərəfindən təzyiq vasitəsinə çevrilməməlidir... İlqar Məmmədovla bağlı

bəyanatlar da bu baxımdan müstəsna deyil”.

Bu rəsmi sorğumuzla nazirliyinizdən dəqiqləşdirmə istəyirik: Səməd Seyidovun dedikləri

Azərbaycan dövlətinin həmin qərara münasibətdə rəsmi mövqeyini ifadə edir, yoxsa etmir?

Doğrudanmı REAL Hərəkatı sədrinin işi mövzusunda Azərbaycan Avropa Şurasının 47 üzv dövləti

arasında təklənmiş və təzyiq altında olan bir vəziyyətdədir?




RESPUBLİKAÇİ ALTERNATİV(REAL)
HƏRƏKATININ İDARƏ HEYƏTİ
This page was loaded May 22nd 2015, 10:05 pm GMT.